کد خبر: 143505 تاريخ انتشار: 1401/09/08 - 12:06
اينجا در عزا هم لباس مشکي نميپوشند
پوشاک بانوان کرمانشاهي از نه قسمت تشکيل شده و شامل سربند، زيرپيراهن، پيراهن، جليقه، نيمتنه، قبا، روپوش، شلوار و کفش است.
لباس و پوشاک موقعيت اقتصادي و حتي اجتماعي افراد و اقوام را در جامعه معرفي ميکند. پيشينه لباس کردي به دوره مادها و ايران باستان بازميگردد. گواه اين موضوع نيز کتيبهها و سنگنوشتههايي است که روي آنها تصاوير زيادي از زنان و مردان مناطق مختلف ايران با پوششهاي سنتي اهالي کردنشين حک شده است. در اين کندهکاريها، تصاوير پوشاک زنان و مردان اهالي کرمانشاه و ساير مناطق کردنشين قابل مشاهده است.
بهطور کل قديميترين لباس محلي کرمانشاه از جنس نمدي است که شايد قدمتي به طول چند هزار سال دارد. استفاده از پوشش نمد در گذشته بهويژه در مناطق عشايري کاربرد داشته است. همچنين بلندي و کوتاهي لباس نيز نشاندهنده جايگاه افراد در جامعه بوده است. قدمت استفاده از شلوارکردي يا شلوار جافي را نيز در برخي از متون به دوران اشکاني نسبت دادهاند. اين نوع شلوار بر سنگنگارههاي مجموعه جهاني بيستون، حجاري شده است
با توجه به اينکه پوشيدن لباسهاي محلي و بومي در بسياري از نقاط ايران رنگ باخته است، اما کرمانشاهيها همچنان علاقه زيادي به حفظ پوشش محلي خود دارند؛ بههمين علت، پوشيدن لباسهاي سنتي کرمانشاه مانند گذشته بهويژه در روستاها رونق دارد. پوشاک زنان کرد نيز از اين قائده مستثني نيست. هنوز هم وقتي به مناطق کردنشين سفر ميکنيد زنان را با لباسهاي محلي مخملي و ساتني که روي آنها پولک دوزي يا مليله دوري شده در حال تردد ميبينيد.
قدمت، پوشيدگي و تنوع در رنگ، سه ويژگي باارزش لباس زنان کرمانشاهي محسوب ميشود که
پوشاک آنها را از ديگر نقاط ايران متفاوت کرده و سبب ماندگاري آن شده است. هنوز هم زنان کرمانشاهي در نقاط مختلف، لباس بومي و محلي خود را به تن ميکنند. آنها درگذشته پارچه مورد نياز براي دوخت لباس را خود تهيه ميکردند و ميبافتند. همچنين پايافزار نيز توسط دوزندگان محلي بافته ميشد. بهعنوان نمونه در ساخت پايافزار که «گيوه»، «کلاش» و «کالي» ناميده ميشود، اورامانات و آباديهاي پيرامون کوهستان شاهو مانند هجيج، نودشه و آباديهاي نوسود شهرستان پاوه چون ميريه، خانهدره، مژگان، مزوي و وزلي پيشتاز بودند.
لباس زنان کرمانشاه، لباسي کاملأ پوشيده با رنگهاي متنوع است و در لباسهاي آنها کمتراز پارچههايي با رنگ تيره استفاده ميشود. زنان حتي در مراسم عزاداري نيز با همان لباسهاي محلي رنگي خود حاضر ميشوند. در عروسيها هم لباسهاي زيباي محلي رنگينکماني از رنگهاي متنوع و شاد است، زيرا لباس کردي زنانه کرمانشاه الهام گرفته از دامان طبيعت است مانند ظبيعت بهارياش رنگهاي آن جان دارد.
لباس زنانه کرمانشاه به «کراس»، «کُرواس»، «شِو» و «شُوي» معروف است. اين نامگذاري در مناطق مختلف فرق ميکند. پوشيدن لباس سنتي زنانه در بين مردم شهرهايي مانند پاوه، روانسر، ثلاثباباجاني و جوانرود همچنان رواج دارد و مردم اين مناطق در مراسم رسمي و حتي محل کار هم از اين نوع پوشش استفاده ميکنند.
لباس کردي زنانه در مناطق مختلف با توجه به موقعيت جغرافيايي از نظر دوخت و دوز متفاوت است.
بهطور کل پوشاک بانوان کرمانشاهي از نه قسمت تشکيل شده و شامل سربند، زيرپيراهن، پيراهن، جليقه، نيمتنه، قبا، روپوش، شلوار و کفش است. لباسهاي بلند و رنگارنگ زنان پوشيده و شلواري نيز زير لباس در نظر گرفته شده است.
سربند بانوان کرمانشاه
سربند يکي از قسمت هاي مهم لباس کردي زنانه است که قدمت آن به دوران قبل از هخامنشي بازميگردد. پوشش سربند بانوان کرد در کرمانشاه سه نوع و شامل «کت»، «گل وني» و «سرون» است. زنان و دختران براساس سن و جايگاه، يک نوع از اين سربندها را به سر ميبندند. معروفترين سربند در استان کرمانشاه مربوط به مناطق کلهر، سنجابي و گوران است. اين سربند روي يک کلاه نيم کرهاي که کِلاو، کُلو يا کِلو ناميده ميشود، قرار ميگيرد.
کلاه زنان کُرد بسيار زيباست، اين کلاه را از مقوا و به شکل استوانه کوتاهي درست ميکنند و روي آن را با پارچه مخملي رنگين معمولاً گلي يا سبزسير ميپوشانند و بعد روي آن را با پولکهاي رنگين يا طلايي تزيين ميکنند. اين کلاه را به وسيله? يک رشته طلا -که ليره يا نيم پهلويهايي به آن ميآويزند و از زير چانه عبور ميدهند- روي سر نگاه ميدارند و دستمال را روي آن ميبندند، رشتهاي که کلاه را به آن صورت نگاه ميدارد «قطاره» نام دارد و اغلب آنهايي که قدرت مالي بيشتري دارند از آن استفاده ميکنند. در بعضي نواحي هم از دستمال سر ديگري استفاده ميشود که به آن «دستمال سر»، «مشکي» يا «بويمه» ميگويند. وقتي دختران بيرون ميروند، يک شال ابريشمي سياه و مستطيل شکل (ماشته) روي شانههاي خود مياندازند و آن را زير گلو گره ميزنند.
زيرپيراهن
زيرپيراهن زنان کرمانشاه، ساده و بلند است و تا پشت پا ميرسد. جنس اين زيرپيراهن معمولاً از چلوار است و برشي ساده دارد. آستين، برشي ساده دارد و مچ آن نيز با دکمه بسته ميشود. يقه زيرپوش نيز با دکمه جمع ميشود.
پيراهن
پيراهن زنان کرد بلند و گشاد است. جنس پيراهن بانوان کرمانشاهي گاهي از پارچه مخمل رنگي و گاهي هم از پارچههايي با جنسهاي مختلف و طرحهاي گلدار است. بلنداي پيراهن نيز تا مچ پا ميرسد. يقه اين پيراهن به شکل هفت است.
کلنجه يا جليقه بانوان
جليقه يا کُلُنجِه، مورد علاقه زنان کرمانشاهي است و زيبايي خاصي بهلباس آنها ميدهد، زيرا از زيورآلات براي تزيين آن استفاده ميکنند. کُلُنجِه، نيم تنهاي است که روي پيراهن بلند ميپوشند و در اورامان آن را «جلزقه»، «سُخمه» يا «سوخمه» مينامند. جنس پارچه جليقه نيز زري يا مخمل رنگارنگ است. جليقه درواقع پوششي بيآستين است که قد آن تا ناحيه کمر ميرسد. زنان کرد روي جليقه، سکهها و زيورهاي زيادي نصب ميکنند.
نيمتنه
نيمتنه يا يل بانوان کرمانشاه از لحاظ شکل اساسي، تفاوتي با يلهاي زنان ديگر نقاط ندارد. يل نيز پوششي است که قد آن همانند جليقه کوتاه است با اين تفاوت که آستين دارد. جنس آن مانند جنس جليقه، مخمل يا زري است.
قباي بانوان کرمانشاه
قبا مانند پيراهن تمام قد و بلند است و تا پشت پا ميرسد. جنس قبا نيز از مخمل است و آستري از جنس پارچههاي گلدار دارد. آستينهاي آن کاملاً ساده است. قباهايي هم که در زمستان استفاده ميشوند، بيشتر مشکي هستند. قبا هم اندازه پيراهن دوخته ميشود.
روپوش بانوان
روپوش در واقع چادري از پارچه ابريشمي مشکي است و معمولاً زنان آن را از درازا بر پشت و گردن مياندازند و دو گوشه بالايي آن را به سمت جلو ميآورند و روي سينه گره ميزنند. بلندي اين پارچه دو متر است. با استفاده از اين روپوش تمام پشت لباس پوشانده ميشود.
شلوار يا جافي
شلوار بانوان کرمانشاه نيز کاملاً شبيه شلوارهاي رايج ديگر مناطق کردنشين است. جافي شلواري مانند شلوارمردان است. اين شلوار را زنان کرد، به ويژه زنان روستايي هنگام کار ميپوشند. در ساير مواقع، زنان شلواري گشاد از جنس حرير به پا ميکنند.
کفش
پاپوش بومي زنان کرمانشاهي، همان کفش دستبافت رنگيني است که به آن گيوه کرمانشاهي ميگويند. رويه اين گيوه که حالت تزئيني دارد، توسط بانوان بافته ميشود و تخت آن توسط «تختکش» آماده ميشود. نخ رويه عموماً از پشم و رايجترين آن سفيد يا شيري است. گيوههاي زنان کرمانشاهي رنگهاي مختلفي دارد که آن را با رنگ لباس کردي خود هماهنگ ميکنند.
همشهري آنلاين
انتهاي پيام/م