کد خبر: 149145 تاريخ انتشار: 1402/03/15 - 09:20
کودک شما «بيش فعال» است يا «بمب انرژي»؟
درحالي بيشتر والدين و اطرافيان کودک چهارساله به او برچسب «بيش فعال» ميزنند که در اغلب موارد کودک چهار ساله انرژي سرشار دارد و بيش فعال نيست.
وقتي کودک وارد بازه سني چهار سالگي ميشود سيگنالهايي متفاوت از قبل به محيط اطراف خود ميفرستد و از اين رو ممکن است والدين به اشتباه تصور کنند فرزندي بيش فعال دارند.
اختلال کم توجهي - بيش فعالي يا همان ADHD، يک اختلال رفتاري رشدي و شايع ترين اختلال رفتاري در سنين کودکي و بلوغ است اما نشانههايي دارد و به راحتي نميتوان به کودکي که بمب انرژي است، برچسب بيش فعال زد.
درواقع علت بيشتر مبتلايان به عارضه بيش فعالي هنوز روشن نيست؛ ولي گمان ميرود که جزو بيماريهاي چند عاملي با ريشه ژنتيکي و در ارتباط با محيط باشد.
کودک بيش فعال معمولاً دقت و تمرکز بر روي يک موضوع را نداشته و يادگيري در او کند است و در مقابل از فعاليت بدني غير معمول و بسيار بالا برخوردار است.
پسران بيشتر از دختران بيش فعال ميشوند
اين اختلال به ميزان سه تا پنج برابر در پسران نسبت به دختران شايع تر است. اگر در دوران نوزادي يعني چهار هفته اول تولد کودک با مشکل تغذيه يا بهداشتي رواني مواجه باشد يا اگر مادر در دوران بارداري سيگار يا الکل مصرف کند اين افراد بيشتر در معرض خطر بيش فعالي قرار دارند.
تحقيقات نشان ميدهد وقتي کسي در دوران حاملگي، نوزادي و کودکيش در معرض دود سيگار والدينش قرار گرفته باشد، شديداً در معرض ابتلا به اختلال بيش فعالي و نقص توجه ADHD خواهد بود.
بر اساس اطلاعات درج شده در کتاب «خشت اول؛ از چهار تا هفت سالگي» که زير نظر موسسه فرهنگي منادي تربيت وابسته به وزارت آموزش و پرورش منتشر شده است، در ?? درصد از خانواده هايي که يک عضو بيش فعال دارند؛ فرزند بعدي نيز بيش فعال خواهد شد.
همچنين تحقيقات ديگري ثابت کرده که اگر يکي از دوقلوها به بيش فعالي مبتلا باشد، ?? درصد احتمال ابتلاي قلو ديگر نيز وجود دارد. تشخيص اختلال ADHD اگر به درستي و به موقع صورت نگيرد، علائمش تا بزرگسالي ميتواند ماندگار باشد و در عملکرد تحصيلي، شغلي، اجتماعي، جنسي و کارکردهاي ديگر اختلال ايجاد کند.
در چه سني ميتوان بيش فعالي را تشخيص داد؟
حدود ? تا ? درصد کودکان قبل از هفت سالگي به بيش فعالي مبتلا مي شوند. عامل ژنتيکي اين عارضه بيشتر در پدران کودکاني که دچار بيش فعالي هستند وجود دارد؛ اما عوامل محيطي نيز بر افزايش شدت اين عارضه بسيار مؤثر هستند.
در حال حاضر ميانگين سن تشخيص اين اختلال حدود شش سال و در موارد حادتر، حدود ?.? سالگي است ولي تشخيص تا اين سن دير است و والدين بايد با دانستن علائم آن زودتر اين اختلال را تشخيص بدهند.
ميتوان گفت بيش فعالي ?? تا ?? درصد از شرايط ژنتيکي نشات مي گيرد، بنابراين ژنتيک حرف اول را در اين اختلال ميزند پس وقتي تا اين اندازه ژن تأثيرگذار است قطعاً با بررسي علائم اين اختلال در والدين و تطبيقش با خصوصيات نوزاد مي شود اين اختلال را زير يک سالگي تشخيص داد.
بيش فعالي در نوزاردي
بچههايي که در دوران کودکي تشخيص ADHD در موردشان داده مي شود، در دوران نوزادي هم علائم اين چنيني داشتهاند. معمولاً موقع تولد وزن کمي دارند، بد غذا هستند، بد خواباند و نسبت به خواب مقاوماند.
خلق وخوي دشواري دارند به اين معني که با تغييرات دير سازگار مي شوند. معمولاً قبل از ?? ماهگي راه مي افتند و مدت سينه خيز رفتن و چهار دست و پا راه رفتنشان خيلي کوتاه است. خيلي سريع به راه ميافتند و به لحاظ گفتاري هم جلوترند و در يک سالگي ميتوانند جمله بگويند.
نشانههاي اصلي بيش فعالي چيست؟
حدود سه دهه است که اختلال بيش فعالي با سه نشانه اصلي يعني کمبود توجه، بيش فعالي و تکانشگري تعريف ميشود.
نوع اول بيش فعالي؛ نقص توجه
نوع اول افرادي هستند که فقط نقص توجه دارند، اين گروه عمدتاً خيلي زود از خواندن و نوشتن يا هر فعاليتي که نياز به توجه و تمرکز دارد خسته و کلافه ميشوند، موقع نشستن و انجام دادن تکاليف مدام اين پا و آن پا ميکنند و اصطلاحا «وول» ميخورند. فعاليتهاي عملي و حرکتي را به فعاليتهايي که نياز به توجه و تمرکز دارند ترجيح ميدهند و انجام بازيهايي مثل پازل برايشان سخت است. بيشتر به بازيهايي مثل لِگو علاقه دارند، به تنهايي و به صورت خودکار تکليفشان را انجام نميدهند و معمولاً نياز است که خانواده به آنها ساختار بدهد و مديريتشان کند.
اين افراد درکي از زمان ندارند و دقيقه نودي هستند، کارهايشان را نصفه و نيمه رها ميکنند، سر کلاس معمولاً حوصله شان زود سر ميرود و خسته ميشوند. چند دقيقه اول را با معلم هستند و بعد يا خيال پردازي ميکنند و يا با يک چيزي ور ميروند، يا با کنار دستشان پرحرفي ميکنند و با کوچکترين محرکي حواسشان از کاري که در حال انجام آن هستند، پرت ميشود.
بيش فعال و در عين حال باهوش
معلمان اصولاً شکايتشان اين است که اينها خيلي بي دقت و حواس پرتند در ديکته يک سري اشتباهاتي مثل حرف جا انداختن، فراموش کردن نقطه يا دندانه و.... دارند، معمولاً دست خط بدي دارند چون فقط ميخواهند هول هولکي بنويسند که تمام بشود. در عين حال خيلي باهوشند و مطلب را زود ياد ميگيرند و به همين خاطر تکرار مطلب از طرف معلم خسته شان ميکند.
معمولاً شلخته و بي نظماند و وسايلشان را زياد جا مي گذارند يا گم ميکنند.
نوع دوم بيش فعالي؛ جنب و جوش زياد
نوع دوم آنهايي هستند که معمولاً جنب وجوش زيادي دارند، يک جا بند نميشوند و آرام و قرار ندارند. انگار به يک موتور در حال حرکت وصلند، مقاومت بالايي در مقابل خوابيدن دارند و دوست دارند شب ها بيدار بمانند. از در و ديوار بالا مي روند، آسيبهاي فيزيکي و زخم و کبودي زيادي بخاطر همين جنب و جوش زياد روي دست و پاهايشان هست، خيلي عجول هستند و آستانه تحملشان پايين است و انتظار کشيدن، رعايت نوبت يا ايستادن در صف خيلي برايشان سخت است.
اين افراد پرحرفاند و مدام وسط حرف ديگران ميپرند و نميگذارند طرف مقابل حرفش را تمام کند. اين بچه ها در مهارتهاي اجتماعي دوست دارند در بين همسالانشان رييس يا رهبر باشند.
نوع سوم بيش فعالي؛ ترکيب نقص توجه و جنب و جوش
افرادي که در نوع سوم بيش فعالي قرار ميگيرند ترکيبي از علائم ياد شده را دارا هستند و بيشتر افرادي که ADHD دارند جز اين دسته هستند.
بيش فعالي چطور درمان ميشود؟
روش درمان اين بيماري ميتواند روان درماني يا درمان دارويي به تنهايي و يا ترکيبي از اقدامات دارويي با اقدامات روان درماني باشد.
درمانهاي غيردارويي اين بيماري شامل کاردرماني، گفتار درماني و درمان شناختي رفتاري، خانواده درماني، مداخله در مدرسه، آموزش مهارتهاي اجتماعي، آموزش مديريت والدين و نوروفيدبک ميشود. همچنين اخيراً بهبود بيماري ADHD از طريق بازي با کودک (بازي درماني) نيز در بين متخصصين رواج يافته است. بازيهاي درماني اصول درماني زيادي را در بر مي گيرند و به بچه ها کمک ميکنند تا درباره مشکلاتشان گفتگو کنند.
ايسنا
انتهاي پيام/ن