|
روايت زنان پزشک ايراني؛ از پيشگامي تا پيشتازي جهاني |
|
زنان پزشک؛ از نامهاي فراموششده تاريخ تا رهبران علمي قرن جديد |
|
|
|
پزشکي، يکي از اصيلترين و انسانمحورترين حرفههاي بشري، سفري شگفتانگيز از طب باستان تا جراحيهاي رباتيک را پيموده است؛ سفري که زنان در آن، عليرغم موانع فرهنگي و اجتماعي، از مراقبان خاموش تا دانشمندان نوبليست و رهبران نظام سلامت جهاني مسير تحول را رقم زدهاند. |
|
|
معصومه کوشکستاني- پزشکي، يکي از قديمي ترين و حياتيترين حرفه هاي بشري، همواره در خط مقدم مقابله با بيماريها و بحرانهاي انساني قرار داشته است. پزشکان نه تنها درمانگران جسم، بلکه مرهم گذاران روح و روان انسان ها هستند. در طول قرون، اين حرفه دستخوش تحولات عظيمي شده؛ از طب سنتي و تجربي تا پزشکي مبتني بر شواهد، هوش مصنوعي و جراحي هاي رباتيک. در اين مسير، پزشکان با تکيه بر علم، اخلاق و انساندوستي، موفقيتهايي چشمگير رقم زدهاند و به نماد اعتماد و نجات تبديل شدهاند.
در اين وادي، پزشکان زن در طول تاريخ پزشکي، با وجود موانع اجتماعي، فرهنگي و قانوني، توانستهاند نقش هاي برجستهاي ايفا کنند و مسير پيشرفت اين علم را با دستاوردهاي چشمگير خود هموار سازند.
حضور تاريخي زنان در پزشکي
اگر چه در بسياري از تمدن هاي باستاني، نقش زنان در پزشکي به صورت غيررسمي و در قالب مراقبت هاي خانگي يا طب سنتي تعريف مي شد، اما شواهدي از پزشکان زن در مصر باستان، يونان و ايران وجود دارد. در تمدن اوليه، مريت پته يک زن مصري در دوره آغازين دودماني يا پادشاهي کهن مصر است که در کتيبهاي به عنوان "پزشک ارشد" توصيف شده است. آگامده نيز توسط هومر به عنوان يک شفا دهنده در يونان باستان پيش از جنگ تروا ياد شده است. اگنوديس نيز نخستين پزشک زني بود که در سده چهار پيش از ميلاد در آتن به طور قانوني کار ميکرد. مترودورا ديگر پزشکي است که عموما به عنوان نخستين نويسنده پزشکي شناخته مي شود.
در پزشکي نوين نيز، اليزابت بلکول، نخستين زن پزشک در ايالات متحده است که در سال ???? فارغ التحصيل شد و راه را براي آموزش پزشکي زنان هموار کرد. گرترود بي. اليون دانشمند اهل ايالات متحده آمريکا و برنده جايزه نوبل پزشکي براي کشف داروهاي مثر در درمان سرطان و بيماريهاي ويروسي نفر بعدي اين ليست است. هنريتا لاکس مادر پزشکي مدرن، اگرچه خود پزشک نبود، اما سلول هاي بدن او پايهگذار بسياري از پيشرفت هاي پزشکي شد و در بيش از ????? ثبت اختراع پزشکي موثر بود.
ورود زنان در ايران به عرصه پزشکي با چالش هاي فرهنگي و اجتماعي همراه بود، اما برخي زنان جسور و تحصيلکرده توانستند مسير را براي نسل هاي بعدي هموار کنند. پيشگاماني چون دکتر زينت السلطنه در دوره قاجار، عصمت الملوک دولتآبادي در دوره پهلوي اول، و فاطمه فيروز در دهه ???? و تحصيل پزشکي در خارج از کشور آغاز شد و با حضور گسترده زنان در دانشگاه ها و مراکز درماني ادامه يافت.
موفقيت ها و پيشرفت هاي پزشکان زن
در دهه هاي ???? و ????، با گسترش آموزش عالي و تاسيس دانشکده هاي پزشکي در شهرهاي مختلف، تعداد دانشجويان زن در رشته پزشکي افزايش يافت تا انقلاب اسلامي و پس از آن که با تاکيد بر آموزش همگاني و بهداشت عمومي، زنان نقش پر رنگتري در نظام سلامت کشور ايفا کردند. طبق آمار سازمان نظام پزشکي در اسفند 1401، امروزه بيش از ?? درصد پزشکان کشور زن هستند و در بسياري از تخصصها مانند زنان و زايمان، کودکان، داخلي و حتي جراحي، حضور مؤثري دارند.
هم چنين زنان پزشک ايراني در عرصه هاي پژوهشي، مديريت بيمارستان ها، و تدريس دانشگاهي نقش کليدي دارند. بسياري از آنان در مقابله با بحرانهايي مانند کوويد ?? در خط مقدم بودهاند و برخي هم در مناطق محروم و بحران زده به ارائه خدمات درماني مشغول هستند. اين مسير پر چالش، با تلاش زنان پيشگام و حمايت هاي اجتماعي، اکنون به نقطهاي رسيده که پزشکان زن ايراني نه تنها در داخل کشور بلکه در عرصه هاي بينالمللي نيز خوش مي درخشند تا جايي که پزشکان زن در برخي حوزه ها مانند مراقبت هاي اوليه، ارتباط با بيمار و رعايت پروتکل هاي درماني، عملکرد بهتري نسبت به همتايان مرد خود دارند.
با تمام اين تفاسير و با وجود پيشرفت ها، پزشکان زن هم چنان با چالش هايي چون: تعادل بين زندگي حرفهاي و خانوادگي، شيفت هاي طولاني، مسئوليت هاي مادري و فشارهاي اجتماعي دست به گريبان هستند. تبعيض جنسيتي در برخي تخصص ها چالش بعدي است که هنوز هم در برخي کشورها، زنان در تخصص هاي جراحي يا مديريت ارشد پزشکي کمتر ديده مي شوند. و در آخر، دسترسي نابرابر به فرصت هاي شغلي و آموزشي در برخي مناطق جهان، زنان را از پيشرفت هاي پيش روي باز مي دارد.
در نهايت بايد گفت، با گسترش آموزش پزشکي، رشد فناوري هاي نوين و افزايش آگاهي اجتماعي، آينده روشني براي پزشکان زن ترسيم شده است. حضور آنان در عرصه هاي نو مانند پزشکي ديجيتال، ژن درماني، و مديريت سلامت جهاني، نويدبخش تحولاتي انساني و علمي در قرن جديد است و زنان پزشک در ايران و جهان در مسير تبديل شدن به رهبران علمي و اجتماعي قرار دارند. چرا که طبق آمارهاي رسمي، بيش از ?? درصد دانشجويان پزشکي در ايران زن هستند. اين روند نشان دهنده آيندهاي است که در آن زنان پزشک در همه سطوح نظام سلامت فعال خواهند بود.
انتهاي پيام/* |