|
|
|
هوش مصنوعی و آینده شغل ها/ زنان در مسیر تحول دیجیتال |
|
|
|
با گسترش هوش مصنوعی در صنایع مختلف، آینده بازار کار در حال دگرگونی است. این فناوری نه تنها برخی مشاغل را به سمت خودکار سازی سوق داده، بلکه مهارت های مورد نیاز برای ادامه فعالیت حرفهای را نیز دستخوش تغییر کرده است. آیا باید نگران حذف شغلها باشیم یا آماده ورود به عصر جدیدی از همکاری انسان و ماشین؟ |
|
|
معصومه کوشکستانی- هوش مصنوعی دیگر یک پیشبینی علمی یا سناریوی آینده نگرانه نیست؛ بلکه واقعیتی است که اکنون در حال شکل دادن به ساختار بازار کار جهانی است. شرکت ها در حوزه هایی چون خدمات مالی، تولید، آموزش و سلامت در حال بازنگری در فرآیندهای منابع انسانی خود هستند آن هم نه بر اساس نیروی کار سنتی، بلکه با توجه به ظرفیت های رو به رشد هوش مصنوعی.
در عصر تحول دیجیتال، هوش مصنوعی (AI) به یکی از مهم ترین عوامل تغییر در بازار کار تبدیل شده است. این فناوری با سرعتی چشمگیر در حال باز تعریف فرآیندهای کاری، مهارت های مورد نیاز و حتی ماهیت برخی مشاغل است. در این میان، زنان که سال ها برای دستیابی به فرصت های برابر در بازار کار تلاش کردهاند با چالش ها و فرصت های تازهای روبرو هستند.
هوش مصنوعی؛ نیروی محرک تغییرات شغلی
هوش مصنوعی با توانایی تحلیل داده های عظیم، یادگیری الگوها و تصمیم گیری خودکار، در حال جایگزینی بسیاری از وظایف تکراری و پردازشی است. از خدمات مشتریان گرفته تا تحلیل مالی. از تولید صنعتی تا مدیریت منابع انسانی. به واقع فناوری AI یا هوش مصنوعی در حال نفوذ به تمامی حوزه های کاری است.
بر اساس گزارش مجمع جهانی اقتصاد، تا سال ۲۰۳۰ حدود ۸۵ میلیون شغل ممکن است توسط فناوریهای نوین و رباتیک حذف شود، اما در مقابل، حدود ۹۷ میلیون شغل جدید نیز ایجاد خواهد شد. شغل هایی که نیازمند مهارت های دیجیتال، خلاقیت، تحلیل داده و تعامل با فناوری هستند. این تحول، نیازمند بازآموزی گسترده، ارتقای مهارت ها و باز تعریف نقش های شغلی است.
زنان و فرصت های نو ظهور
اگر چه هوش مصنوعی برخی مشاغل سنتی را تهدید می کند، اما در عین حال فرصت هایی مانند: دسترسی به مشاغل منعطف و دورکاری آن هم با گسترش پلتفرم های دیجیتال برای زنان فراهم می آورد. زنان می توانند بدون محدودیت های جغرافیایی یا خانوادگی، در پروژه های بین المللی مشارکت کنند.
هم چنین ورود به حوزه های نوین فناوری رشته هایی مانند تحلیل داده، طراحی الگوریتم، اخلاق هوش مصنوعی و تجربه کاربری، فرصت های تازهای برای زنان فراهم کردهاند. از سوی دیگر کاهش تبعیض ساختاری در محیط های دیجیتال، معیارهای عملکردی جایگزین روابط سنتی می شوند و این می تواند به کاهش تبعیض جنسیتی کمک کند.
چالش های پیش روی زنان در عصر AI
با وجود فرصت ها، زنان هم چنان با موانعی در مسیر بهره برداری از هوش مصنوعی مواجه هستند. شکاف جنسیتی در مهارت های دیجیتال، نخستین چالش است چرا که بسیاری از زنان به دلیل محدودیت های آموزشی یا فرهنگی، به اندازه مردان به مهارت های فناوری دسترسی ندارند.
معضل دیگر، کم نمایی در نقش های تصمیم گیرنده در شرکت های فناوری است. از این روی سهم زنان در مدیریت پروژه های AI یا طراحی الگوریتم ها بسیار پایین است. از دیگر سوی، ریسک حذف مشاغل زنانه مانند منشیگری، خدمات تلفنی، حسابداری ساده و فروشندگی، که سهم بالایی از اشتغال زنان را تشکیل می دهند در معرض خودکار سازی هستند.
زنان پیشگام در هوش مصنوعی
با وجود چالش ها، زنان بسیاری در جهان و ایران توانستهاند در حوزه هوش مصنوعی بدرخشند. فی فی لی، استاد دانشگاه استنفورد و از بنیانگذاران پروژه ImageNet، یکی از تاثیرگذارترین چهره ها در توسعه بینایی ماشین محسوب می شود.
نازنین رحیمی، پژوهشگر ایرانی در حوزه یادگیری ماشین و اخلاق هوش مصنوعی، با مقالات معتبر در مجلات بینالمللی و مریم موسوی، استاد دانشگاه صنعتی شریف و فعال در حوزه پردازش زبان طبیعی و هوش مصنوعی فارسی، نه تنها در تولید دانش نقش دارند، بلکه الهام بخش نسل جدید دختران علاقمند به فناوری هستند.
راهکارهایی برای توانمندسازی زنان در عصر فناوری
برای بهره برداری کامل از ظرفیت های هوش مصنوعی، باید سیاست هایی برای توانمند سازی زنان اتخاذ شود. آموزش مهارت های دیجیتال از سنین پایین در مدارس و دانشگاه ها باید به گونهای طراحی شوند که دختران نیز به طور فعال در حوزه های فناوری مشارکت کنند.
ایجاد شبکه های حمایتی و منتورینگ در نقش های راهبری می تواند به ایجاد انگیزه و انتقال تجربه در زنان کمک کند. هم چنین، ترویج فرهنگ مشارکت برابر در شرکت های فناوری سیاست های استخدامی، ارتقاء شغلی و طراحی پروژه ها باید به گونهای باشد که زنان نیز در تصمیم گیری های کلان نقش داشته باشند.
آیندهای با حضور پررنگتر زنان در هوش مصنوعی، اگر چه تهدیدهایی برای بازار کار به همراه دارد، اما می تواند بستری برای تحقق عدالت جنسیتی نیز باشد به شرط آن که زنان به طور فعال در این تحول مشارکت کنند. با آموزش، حمایت و سیاست گذاری هوشمندانه، می توان آیندهای را تصور کرد که در آن زنان نه تنها مصرف کننده فناوری، بلکه طراحان و رهبران آن باشند.
در نهایت، آینده شغل ها در عصر هوش مصنوعی، نه فقط به توانایی ماشین ها، بلکه به توانمند سازی انسان ها و به ویژه زنان وابسته است. هوش مصنوعی می تواند به زنان کمک کند از محدودیت های سنتی عبور کنند. از مشاغل تکراری و کم درآمد به سمت نقش های خلاق، تحلیلی و راهبردی حرکت کنند. از محیط های کاری محدود به فضای دیجیتال جهانی وارد شوند و از حاشیه تصمیم گیری به قلب طراحی فناوری بیان بیایند. اما این فقط در صورتی ممکن است که آموزش، سیاست گذاری و فرهنگ سازی هم زمان پیش برود.
اگر زنان در طراحی و توسعه هوش مصنوعی حضور نداشته باشند، این فناوری می تواند تبعیض های قدیمی را باز تولید کند آن هم در قالب الگوریتم هایی که بی طرف نیستند. آیندهای که در آن زنان، نه تنها مصرف کننده بلکه خالق هوش مصنوعی باشند، آیندهای هوشمندتر، انسانی تر و عادلانه تر خواهد بود. |