|
بررسی سیره قمر بنی هاشم |3 |
|
عباسبنعلی(ع)؛ شجاعت در تراز ولایت |
|
|
|
حضرت ابوالفضل العباس(ع) در فرهنگ اسلامی نماد شجاعتی است که فراتر از توان رزمی، در رفتار، ادب و اطاعت از ولایت معنا پیدا میکند؛ الگویی که در واقعه عاشورا به اوج خود رسید. |
|
|
شجاعت یکی از مفاهیم بنیادین در فرهنگ اسلامی به شمار میرود که همواره با ایمان، معرفت و پایبندی به حق پیوند خورده است. در میان شخصیتهای برجسته تاریخ اسلام، حضرت ابوالفضل العباس علیهالسلام جایگاهی ویژه دارد و بهعنوان الگویی شاخص برای شجاعت اخلاقی، رفتاری و رزمی شناخته میشود. شجاعت ایشان نه تنها در میدان نبرد بلکه در رفتار، ادب و وفاداری به امام زمان خویش متجلی شد و به همین دلیل همواره مورد توجه منابع تاریخی و روایی قرار گرفته است.
حضرت عباس(ع) شجاعت را فراتر از قدرت جسمانی و مهارت رزمی معنا میکردند. ایشان با شناخت دقیق جایگاه امامت و ولایت، در رفتار و گفتار خود همواره شجاعت اخلاقی و معنوی را نشان دادند. تعامل ایشان با امام حسین(ع) نمونه بارزی از این ویژگی است؛ جایی که با وجود نسبت برادری، همواره امام را با ادب و احترام کامل خطاب میکردند و از تعابیری چون «آقا» و «سید» برای امام استفاده میکردند. این سطح از ادب و خضوع در شرایط دشوار جلوهای از شجاعت رفتاری است؛ شجاعتی که انسان را قادر میسازد در اوج قدرت و جایگاه، حق و ارزشهای الهی را بر نیازها و منافع فردی مقدم بدارد.
در کنار این بُعد اخلاقی، شجاعت رزمی حضرت عباس(ع) نیز در منابع تاریخی و روایی بسیار مورد توجه است. ایشان از برجستهترین جنگاوران خاندان اهلبیت(ع) به شمار میرفتند و مهارتهایی کمنظیر در فنون رزمی داشتند. گزارشهای تاریخی حاکی از آن است که حضرت عباس(ع) استاد هنرهای رزمی فرزندان و نوادگان حضرت علی(ع) بودهاند و حتی حضرت علیاکبر(ع)، که در فرهنگ عاشورایی نماد شجاعت و رشادت است، در عرصه جنگاوری از شاگردان ایشان به شمار میرفته است.
این نکته، جایگاه ویژه حضرت عباس(ع) را در تربیت نیروهای مؤمن و حقطلب نشان میدهد و بُعد آموزشی و الگوساز شجاعت ایشان را برجسته میکند. در فرهنگ اسلامی، رزمنده تنها کسی نیست که مهارت فردی و توانایی جنگاوری داشته باشد، بلکه فردی است که بتواند روحیه شجاعت، ایستادگی و دفاع از حق را به دیگران منتقل کند. حضرت عباس(ع) با ایفای نقش الگو و استاد، نشان دادند که شجاعت یک ظرفیت فردی نیست و میتواند بعد تربیتی و اجتماعی نیز داشته باشد.
اوج شجاعت حضرت عباس(ع) در واقعه عاشورا و ماجرای آب نمود پیدا کرد. در شرایطی که تشنگی شدید بر خیمهگاه امام حسین(ع) و یاران ایشان سایه افکنده بود، حضرت عباس(ع) با وجود دسترسی به آب، از نوشیدن آن خودداری کردند و وفاداری خود به امام را بهطور عینی نشان دادند. این اقدام، نماد تقدم مسئولیت الهی و اطاعت از امام بر نیازهای شخصی است و ریشه در ادب اسلامی و معرفت عمیق حضرت عباس(ع) دارد.
بر اساس این ویژگیها، حضرت ابوالفضل العباس(ع) نماد شجاعتی است که در تراز ولایت تعریف میشود؛ شجاعتی که ابعاد رزمی، اخلاقی و معنوی را همزمان در بر میگیرد. الگویی که نه تنها در تاریخ اسلام، بلکه در شرایط امروز نیز میتواند برای جامعه اسلامی، به ویژه برای جوانان، مدافعان حق و فعالان فرهنگی الهامبخش باشد.
بازخوانی شخصیت حضرت عباس(ع) نشان میدهد که شجاعت در فرهنگ اسلامی مفهومی چندلایه و پیچیده است و بدون ادب، وفاداری و شناخت جایگاه امام کامل نمیشود. حضرت ابوالفضل العباس(ع) نمونه بارز تحقق این شجاعت چندبعدی و الگویی ماندگار برای نسلهای بعدی جامعه اسلامی به شمار میآیند. |