|
|
|
پیوند نسلها؛ انتقال ارزشهای انقلاب اسلامی از مادران به دختران در آستانه نیمقرن انقلاب |
|
|
|
با نزدیک شدن انقلاب اسلامی ایران به نیمقرن، زنان، بهویژه مادران، نقش کلیدی در انتقال تجربهها، ارزشها و هویت اجتماعی به نسل جدید ایفا میکنند و پلی میان گذشته تاریخی و آینده جامعه میسازند. |
|
|
نزدیک شدن انقلاب اسلامی ایران به نیمقرنگی، فرصتی برای بازنگری در مسیر طیشده و بررسی عوامل تداوم آن در جامعه است. هر تحول اجتماعی بزرگ، تنها در صورتی ماندگار میشود که بتواند خود را در نسلهای بعدی بازتولید کند و ارزشها، تجربهها و هویت اجتماعی خود را از نسلی به نسل دیگر منتقل سازد. در این میان، خانواده و بهویژه نقش زنان، جایگاهی اساسی در انتقال این تجربه تاریخی داشتهاند؛ چراکه مادران در بسیاری از موارد نخستین حلقه ارتباطی نسل جدید با گذشته اجتماعی و تاریخی کشور هستند.
نسل زنانی که انقلاب و سالهای پرالتهاب پس از آن را تجربه کردهاند، با خاطراتی از حضور در راهپیماییها، سالهای جنگ، کمبودها، امیدها و تحولات اجتماعی بزرگ رشد کردهاند. آنان شاهد تغییرات سریع جامعه بودهاند و در بسیاری موارد خود در متن این تحولات قرار داشتهاند. اکنون، با گذشت دههها، این زنان در جایگاه مادران و مادربزرگهایی قرار گرفتهاند که باید تجربههای خود را به نسل جدید منتقل کنند؛ نسلی که بسیاری از آن رویدادها را تنها در کتابها یا روایتها شنیده است.
انتقال ارزشهای اجتماعی تنها با بیان خاطرات یا روایت تاریخی اتفاق نمیافتد، بلکه بیشتر در سبک زندگی، شیوه تربیت، نوع مواجهه با مشکلات و نحوه نگاه به مسئولیت اجتماعی شکل میگیرد. بسیاری از مادران تلاش کردهاند در کنار آموزشهای رسمی، ارزشهایی چون مسئولیتپذیری، مشارکت اجتماعی، همدلی، سادهزیستی و اهمیت استقلال اجتماعی را در فضای خانواده منتقل کنند. این انتقال، گاه در قالب گفتوگوهای روزمره خانوادگی و گاه در شیوه تربیت و الگوهای رفتاری شکل میگیرد.
از سوی دیگر، شرایط اجتماعی امروز با دهههای نخست انقلاب تفاوتهای زیادی دارد. نسل جدید با جهان دیجیتال، رسانههای جهانی، شبکههای اجتماعی و سبکهای زندگی متنوع روبهروست. طبیعی است که نگاه و دغدغههای دختران امروز با مادران خود متفاوت باشد. در چنین فضایی، انتقال ارزشها نیازمند گفتوگو، درک متقابل و تطبیق با شرایط جدید است. اگر این انتقال به صورت دستوری یا بدون توجه به تغییرات اجتماعی انجام شود، ممکن است با فاصله نسلی روبهرو شود.
یکی از مهمترین عرصههای پیوند نسلها، موضوع هویت و نقش اجتماعی زنان است. بسیاری از مادران، تجربه حضور در عرصههای اجتماعی و علمی پس از انقلاب را داشتهاند و امروز تلاش میکنند دختران خود نیز بتوانند در کنار حفظ هویت فرهنگی، در حوزههای علمی، اقتصادی و اجتماعی موفق باشند. افزایش حضور دختران در دانشگاهها، فعالیتهای فرهنگی و حوزههای تخصصی را میتوان تا حدی نتیجه همین انتقال تجربه و تشویق نسل پیشین دانست.
در عین حال، نسل جدید زنان ایرانی تلاش میکند میان ارزشهای خانوادگی و خواستههای فردی تعادل برقرار کند. دختران امروز در جهانی زندگی میکنند که فرصتها و چالشهای تازهای پیش روی آنان قرار دارد. نقش مادران در این شرایط، بیشتر به راهنمایی و همراهی شباهت دارد تا صرفاً انتقال تجربه. گفتوگو درباره گذشته، بیان تجربههای سختی و امید، و توضیح چرایی برخی انتخابها، میتواند پلی میان دو نسل ایجاد کند.
یکی دیگر از عرصههای مهم انتقال ارزشها، مشارکت اجتماعی است. بسیاری از مادران تجربه فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی یا امدادی در دورههای مختلف را داشتهاند و این روحیه مشارکت را به فرزندان خود منتقل کردهاند. حضور دختران جوان در فعالیتهای داوطلبانه، خیریه و اجتماعی، نشاندهنده استمرار همین روحیه مسئولیتپذیری اجتماعی در نسل جدید است، هرچند شکل و شیوه آن ممکن است متفاوت باشد.
با نزدیک شدن به پنجاه سالگی انقلاب، بازخوانی این تجربههای نسلی اهمیت بیشتری پیدا میکند. جامعهای که بتواند میان خاطره تاریخی و نیازهای نسل جدید پیوند برقرار کند، از انسجام اجتماعی بیشتری برخوردار خواهد بود. زنان، بهویژه مادران، در این میان نقشی محوری دارند؛ زیرا انتقال تجربه در بسیاری موارد از درون خانواده آغاز میشود.
در نهایت، پیوند نسلها زمانی شکل میگیرد که گذشته به صورت تجربهای قابل فهم برای نسل جدید بازگو شود، نه صرفاً به عنوان خاطرهای دور. مادرانی که بتوانند تجربههای خود را با زبان امروز بیان کنند و در عین حال به دغدغههای دختران خود گوش دهند، در واقع به شکلگیری پلی میان گذشته و آینده کمک میکنند.
از این منظر، انتقال ارزشهای انقلاب بیش از آنکه یک فرآیند رسمی یا سیاسی باشد، فرآیندی اجتماعی و خانوادگی است؛ فرآیندی که در آن مادران و دختران، با گفتوگو و درک متقابل، تجربههای تاریخی را به سرمایهای برای آینده تبدیل میکنند و مسیر جامعه را در آستانه نیمقرنگی انقلاب به نسلهای بعد پیوند میزنند.
انتهای پیام/* |