|
يادداشت؛ |
|
زنان غرب؛ پررنگترين حضور در رسانهها، کمرنگترين فهم از هويت واقعي |
|
|
|
يک فعال فرهنگي و رسانهاي در يادداشتي به مناسبت ? مارس با اشاره به حضور گسترده اما سطحي زنان در رسانههاي غربي نوشت: در غرب زن بيش از هر زمان ديگري ديده ميشود اما کمتر از هميشه بهعنوان يک انسان کامل فهم ميشود. زينب احمدي با بررسي تقابل دو نگاه غرب و اسلام به زن، تأکيد کرد که در نگاه اسلامي، کرامت انساني و تقوا جايگزين جذابيت ظاهري شده و زن پيش از ديده شدن، فهم ميشود. |
|
|
در همدان –زينب احمدي فعال فرهنگي و رسانه به مناسبت 8 مارس در يادداشتي نوشت :بحث جايگاه زن، تنها يک مسئله اجتماعي نيست؛ ريشه در نوع نگاه هر مکتب به «انسان» دارد. اگر انسان را موجودي صاحب کرامت ذاتي بدانيم، تصوير زن نيز بر همان اساس شکل ميگيرد. اما اگر ارزش انسان در چارچوب سود، جذابيت و جلب توجه تعريف شود، تصوير زن نيز به همان سمت خواهد رفت.
در بسياري از توليدات رسانهاي غربي، حضور زن بسيار پررنگ است. چهره زن در تبليغات، فيلمها و فضاي مجازي همواره در معرض ديد قرار دارد. با اين حال، اين پررنگي لزوماً به معناي درک شخصيت واقعي او نيست. آنچه برجسته ميشود بيشتر ظاهر، جذابيت و توانايي جلب نگاه است، نه انديشه، ايمان و نقش تربيتي و اجتماعي او. به همين دليل ميتوان گفت زن در اين فضاها بسيار ديده ميشود، اما کمتر بهعنوان يک انسان کامل فهم ميشود.
اين نوع نگاه، بيارتباط با ساختار اقتصادي جوامع غربي نيست. از زمان انقلاب صنعتي که زنان به عنوان نيروي کار ارزان وارد کارخانهها شدند، تا امروز که تصوير آنان در چرخه تبليغات و سرگرمي بهکار گرفته ميشود، نوعي بهرهبرداري اقتصادي از حضور زن شکل گرفته است. ارزشگذاري اغلب بر اساس ميزان اثرگذاري ظاهري انجام ميشود و اين مسئله بهتدريج هويت زن را به ظاهر او تقليل ميدهد.
در مقابل، نگاه اسلام از نقطهاي متفاوت آغاز ميشود. قرآن کريم معيار برتري را نه جنسيت، بلکه تقوا معرفي ميکند:
«إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ».
بر اساس اين اصل، زن و مرد هر دو مخاطب تکليف الهي و برخوردار از کرامت انسانياند.
در سيره پيامبر اکرم صليالله عليه وآله نيز اين نگاه بهروشني ديده ميشود. آن حضرت فرمودند:
«خَيرُکُم خَيرُکُم لِنِسائِکُم وَ بَناتِکُم»؛
بهترين شما کساني هستند که براي زنان و دختران خود بهترين باشند.
اين بيان، نشان ميدهد که معيار فضيلت در جامعه اسلامي، نحوه تکريم و رعايت حقوق زنان است.
در منطق اسلامي، زن پيش از آنکه موضوع نمايش باشد، انسانِ مسئول و صاحب حق است. او ميتواند در عرصههاي علمي، اجتماعي و فرهنگي نقشآفريني کند، اما ارزش او وابسته به جلب نگاه ديگران نيست. حتي مسئله حجاب نيز در همين چارچوب معنا مييابد؛ نه بهعنوان حذف زن از جامعه، بلکه بهعنوان جلوگيري از تقليل هويت او به ظاهر و بدن.
تفاوت اين دو نگاه در يک جمله خلاصه ميشود:
در برخي ساختارهاي رسانهاي غرب، زن بيش از هر زمان ديگري ديده ميشود؛ اما در نگاه اسلامي، زن پيش از ديده شدن، فهم ميشود و کرامت او محور قرار ميگيرد.
مسئله زن را نميتوان صرفاً با شاخصهاي ظاهري سنجيد. اگر معيار ارزش، ميزان ديدهشدن باشد، طبيعي است که ظاهر بر شخصيت غلبه کند. اما اگر معيار، کرامت انساني و تقرب الهي باشد، نگاه جامعه نيز تغيير خواهد کرد.
اسلام با قرار دادن تقوا بهعنوان ملاک برتري و با تأکيد بر تکريم زنان در کلام و سيره پيامبر اکرم صليالله عليه وآله، چارچوبي ارائه ميدهد که در آن زن نه ابزار است و نه حاشيهنشين؛ بلکه محور تربيت، رشد و تعالي جامعه است. در اين نگاه، زن پيش از آنکه در معرض ديد قرار گيرد، در جايگاه انسانِ صاحب کرامت فهم ميشود.
امروز در ميانه تحولات فرهنگي گسترده، بازخواني اين مبنا ضروري است. اگر جامعه اسلامي بخواهد از آسيبهاي کالاييسازي و تقليل هويت زن جلوگيري کند، بايد در عرصه فرهنگ و رسانه، تصوير زني را تقويت کند که ارزش او به ايمان، عقلانيت، نقش تربيتي و مسئوليت اجتماعي او بازميگردد، نه به ميزان جلب نگاهها.
در نهايت، تفاوت دو رويکرد در يک نقطه آشکار ميشود:
آيا زن را براي ديده شدن ميخواهيم، يا براي فهم شدن؟
پاسخ به اين پرسش، نهتنها جايگاه زن، بلکه مسير آينده خانواده و فرهنگ را تعيين خواهد کرد.
زينب احمدي فعال فرهنگي ورسانه |