|
|
|
فروپاشي دژ نامرئي سرطان با فناوري نانوحباب |
|
|
|
دانشمندان روشي يافتهاند که با نانوحباب و امواج فراصوت، سد سخت اطراف تومورها را نرم ميکند. اين کار باعث ميشود داروها و سلولهاي ايمني راحتتر وارد بافت سرطاني شوند. اين فناوري تازه ميتواند طي دو سال آينده وارد مرحله آزمايش انساني شود. هرچند فناوري نانوحباب توسعهيافته در آزمايشگاه اگزنر، هماکنون توسط شرکت ويسانو ترانواستيکس براي تشخيص سرطان پروستات استفاده ميشود. |
|
|
پژوهشگران دانشگاه کيس وسترن رزرو با بهرهگيري از نانوحبابهاي حاوي گاز بياثر و تحريک آنها با امواج فراصوت، موفق شدند سد سخت و نفوذناپذير تومورهاي جامد را تضعيف کنند؛ رويکردي نوآورانه که ميتواند اثربخشي ايمنيدرمانيهاي نوين را بهطور چشمگيري افزايش دهد و راه را براي ورود سريعتر به کارآزماييهاي باليني هموار کند. اين گروه تحقيقاتي در دانشگاه کيس وسترن رزرو (Case Western Reserve University) نتايج کار خود را در نشريه معتبر ACS Nano منتشر کرده است.
پژوهشگران با تزريق نانوحبابهاي حاوي گاز بياثر به درون تومور و سپس «لرزاندن» آنها با امواج فراصوت توانستند ساختار سخت و فشرده تومور را بدون تخريب گسترده سلولها تضعيف کنند. اين فرايند، مسير را براي نفوذ مولکولهاي درماني و سلولهاي ايمني به درون بافت سرطاني هموار ميکند.
افتستاتيوس کاراتاناسيس، استاد و نايبرئيس مهندسي زيستپزشکي که در دانشکده مهندسي کيس و دانشکده پزشکي اين دانشگاه فعاليت دارد، اعلام کرد سد فيزيکي تومورها يکي از عوامل اصلي محدودکننده رسانش داروهاي ضدسرطان بهويژه ايمنيدرمانيهاي نوين به شمار ميرود. به گفته او، راهبرد تازه مبتني بر نانوحبابهاي فعالشونده با فراصوت، ريزمحيط تومور را بهآرامي بازآرايي کرده و عملاً ديوارههاي دفاعي آن را فرو ميريزد تا راه براي ورود داروها و سلولهاي ايمني گشوده شود.
نکته اميدبخش آن است که اين فناوري ميتواند با سرعت بيشتري به مرحله آزمون باليني برسد؛ زيرا نانوحبابهاي طراحيشده پيشتر براي شناسايي سرطان پروستات در مسير تجاريسازي قرار گرفتهاند و دستگاههاي فراصوت نيز مورد تأييد سازمان غذا و داروي آمريکا (Food and Drug Administration) هستند و بهطور گسترده در مراکز درماني استفاده ميشوند.
در روند رشد تومورها، بافتي غيرعادي، سخت و متراکم پيرامون آنها شکل ميگيرد که عمدتاً از کلاژن ــ پروتئيني که در تشکيل بافتهاي اسکار نقش دارد ــ ساخته شده است. اين لايه متراکم، مانع نفوذ درمانهاي ايمني مدرن بهويژه ريبونوکلئيک اسيد (Ribonucleic Acid) يا همان آراناي که درون نانوذرات ليپيدي حمل ميشود، به سلولهاي ايمني مستقر در تومور ميشود.
پژوهشگران در يک الگوي سرطان پستان، نانوحبابهايي حاوي گاز پرفلوئوروپروپان را به درون تومور تزريق کردند. سپس با هدايت امواج فراصوت به محل تومور، اين حبابهاي ميکروسکوپي را به لرزش درآوردند. اين لرزش کنترلشده، ساختار سخت تومور را درهم شکست، بيآنکه تخريب وسيع سلولي ايجاد کند.
اين طرح حاصل همکاري آزمايشگاه نانوفناوري و ايمنيدرماني کاراتاناسيس با آزمايشگاه فراصوت و نانودارو متعلق به آگاتا اگزنر، استاد راديولوژي و مدير مرکز پژوهشهاي تصويربرداري اين دانشگاه بود. يافتهها نشان داد پس از اين مداخله، تومورها نرمتر، يکنواختتر و براي نفوذ سلولهاي ايمني و نانوذرات، پذيراتر شدند.
اگزنر تأکيد کرد که اين تيم داروي تازهاي ابداع نکرده، بلکه راهي يافته است تا اثربخشي درمانهاي موجود و در حال توسعه بهمراتب افزايش يابد. به بيان او، با فروريختن سد دفاعي سرطان، فرصت عادلانهتري براي پيروزي درمانها فراهم ميشود.
دستاورد ديگر اين پژوهش، فعالسازي سلولهاي ايمني موجود درون تومور حتي بدون افزودن درمان مکمل بود. به گفته کاراتاناسيس، اين سلولها پس از مداخله، سيگنالهاي هشدار ترشح کرده و سلولهاي ايمني بيشتري را به محل تومور فراخواندند. افزون بر آن، سلولهاي تي کشنده که سرطان را هدف قرار ميدهند، توانستند ساير تومورها ــ حتي آنهايي که مستقيماً تحت درمان قرار نگرفته بودند ــ را نيز شناسايي و تعقيب کنند.
بررسيها نشان داد تومورهاي تحت درمان دستکم تا پنج روز نرمتر باقي ماندند، در حاليکه تومورهاي درماننشده بهتدريج سختتر و مقاومتر شدند. هنگامي که پژوهشگران در مرحله بعد، نانوذرات ليپيدي حاوي آراناي تقويتکننده فعاليت سلولهاي تي را تزريق کردند، اين ترکيبات در سراسر تومور پخش شد و برخلاف گذشته، در محل تزريق محبوس نماند.
به گفته اگزنر، هر توموري که امکان نمونهبرداري از آن وجود داشته باشد، بالقوه ميتواند پذيراي نانوحبابها باشد. اين موضوع براي تومورهاي جامدي که درمان آنها دشوار است و در آنها از فراصوت استفاده ميشود ــ مانند سرطانهاي کبد، پروستات و تخمدان ــ اهميت ويژهاي دارد.
نانوحبابهاي توسعهيافته در آزمايشگاه اگزنر، هماکنون از سوي شرکت ويسانو ترانواستيکس (Visano Theranostics) که او يکي از بنيانگذاران آن است، براي تشخيص سرطان پروستات در مسير تجاريسازي قرار گرفتهاند. بر اساس اعلام اين تيم، درخواست مجوز داروي پژوهشي جديد طي ?? ماه آينده به سازمان غذا و داروي آمريکا ارائه خواهد شد و کاربرد درماني اين فناوري نيز ميتواند همزمان با همان پرونده، مسير ورود به کارآزمايي باليني را طي کند؛ مسيري که احتمال دارد ظرف دو سال آينده به آغاز آزمونهاي انساني بينجامد.
اين دستاورد، تصويري تازه از نبرد با سرطان ترسيم ميکند: بهجاي تمرکز صرف بر ساخت داروهاي جديد ميتوان با هوشمندسازي محيط تومور و شکستن حصارهاي دفاعي آن، اثربخشي درمانهاي موجود را چندبرابر کرد.
ايسنا
انتهاي پيام/ن |