خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - فانتوسمي عبارت است از استشمام بويي که در واقعيت وجود ندارد. اين بوهاي خيالي ميان افراد مختلف متفاوت اند اما مي توان گفت که به طور کلي ناخوشايند هستند، مانند بوي نان تست سوخته، بوي فلز يا ترکيبات شيميايي. علل احتمالي چنين اختلالي از پوليپ بيني تا سکته مغزي متغير است.
فانتوسمي تحت عنوان بوي فانتوم يا توهم بويايي نيز شناخته مي شود. از جمله علل معمول آن مي توان به مشکلات بيني مانند سينوزيت يا اختلال در سيستم عصبي همچون ميگرن، سکته مغزي يا اسکيزوفرني اشاره کرد. نکاتي که در ادامه در اختيار علاقه مندان قرار مي گيرند، با استناد به مقالات علمي معتبر جمع آوري شده اند و از طريق کتابخانه ديجيتال ساينس دايرکت قابل دسترسي هستند.
فانتوسمي چيست؟
فانتوسمي اختلالي محسوب مي شود که با حس بويايي فرد مرتبط است. اين حالت زماني اتفاق مي‌ افتد که فرد بويي غير واقعي را حس کند. چنين بوي مرموزي ممکن است تنها در يک طرف بيني ظاهر شود يا هر دو سوراخ را تحت تاثير قرار دهد.
فانتوسمي نسبتا نادر است و حدود 10 تا 20 درصد از اختلالات مربوط به حس بويايي را به خود اختصاص مي دهد. در بيشتر موارد فانتوسمي، دليلي براي نگراني وجود ندارد و اين اختلال خود به خود از بين مي رود. با اين حال، در برخي از بيماران فانتوسمي مي تواند نشانه يک بيماري زمينه اي جدي باشد. از اين رو اگر چنين علائمي را تجربه مي کنيد، بايد سريعا با پزشک خود تماس بگيريد.
علائم فانتوسمي
افراد مبتلا به فانتوسمي اغلب بوهاي ناخوشايند، زننده يا منزجر کننده اي را توصيف مي کنند. براي نمونه مي توان به موارد زير اشاره کرد:
- نان تست سوخته
- لاستيک سوخته
- دود سيگار
- بوي مواد شيميايي يا فلزي
- بوي خرابي يا پوسيدگي
- بوي کهنه يا کپک زده
لازم به ذکر است که مردم اغلب قادر به شناسايي چنين بوهاي خاصي نيستند، يا حتي ممکن است با بويي رو‌ به رو شوند که قبلا هرگز تجربه نکرده اند. فانتوسمي مي تواند باعث احساس ناراحتي براي فرد شود و در مسير زندگي روزمره وي تداخل ايجاد کند. اين موضوع حتي بر حس چشايي فرد نيز تاثير گذاشته و منجر به کاهش اشتها و وزن مي شود.
بسته به علت اصلي اين اختلال يا وجود بيماري هاي زمينه اي، ممکن است علائم اضافي ديگري هم همراه با بوي فانتوم مشاهده شود. به عنوان مثال، تحقيقات نشان داده اند که توهم‌ بويايي مي تواند در افراد جوان تر يا افراد مبتلا به استرس و اضطراب با احتمال بالاتري رخ دهد.
چه چيزي باعث توهم بويايي مي شود؟
افراد ممکن است به دلايل زيادي بوي فانتوم را تجربه کنند. چنين اختلالي مي تواند مربوط به بيني باشد و با نام فانتوسمي محيطي شناخته شود، يا به مغز ارتباط داشته و معروف به فانتوسمي مرکزي باشد. مشکلات مربوط به بيني يا حفره بيني شايع ترين علل اختلالات بويايي مانند فانتوسمي هستند. از جمله:
- پوليپ بيني
- تومورها
- عفونت هاي مزمن سينوسي
- رينيت آلرژيک
- رينيت غير آلرژيک








در غير اين صورت، بوهاي فانتوم ممکن است به دليل مشکلاتي در نحوه درک بوها توسط مغز ايجاد شوند. شامل:
- صرع
- ضربه به سر
- ميگرن
- بيماري پارکينسون
- اسکيزوفرني
- افسردگي
- سکته مغزي
- داروهاي خاص
هنگامي که فانتوسمي به مشکلات بيني مربوط مي شود، افراد ممکن است بوي قوي تري را در يکي از سوراخ هاي بيني نسبت به ديگري احساس کنند. استفاده از سرم شستشو اغلب مي تواند به کاهش شدت بو کمک کند.
در صورتي که فانتوسمي مربوط به مغز يا سيستم عصبي مرکزي باشد، بوها اغلب پايدارتر هستند. آنها مي توانند طي روز يا شب با شدت بالايي ظاهر شوند و در اين حالت هر دو سوراخ بيني، نه فقط يکي از آنها، بوي يکساني را دريافت مي کنند.
تشخيص و درمان
پزشک ممکن است به منظور بررسي حفره بيني و مسائلي که مي توانند باعث فانتوسمي شوند، اندوسکوپي يا رينوسکوپي را تجويز کند. احتمال درخواست آزمايش هاي خاص و جامع يا ارجاع به متخصص هم وجود خواهد داشت.
تست هاي تصويربرداري از جمله سي تي اسکن، اسکن MRI و اسکن EEG، گاهي اوقات براي بررسي ناهنجاري ها در حفره بيني، مغز يا سيستم عصبي استفاده مي شوند.
درمان فانتوسمي بر اساس علت اصلي بوي فانتوم متفاوت است. رويکردهاي درماني مي توانند شامل موارد زير باشند:
- آلرژي: درمان مي تواند شامل استفاده از کورتيکواستروئيدها و يا واکسن هاي مخصوص آلرژي باشد.
- سيگار کشيدن يا قرار گرفتن در معرض سموم: توصيه مي شود فرد اقدام به ترک سيگار کرده و از قرار گيري در معرض هرگونه مواد شيميايي آسيب رسان خودداري کند.
- واکنش دارويي: در چنين حالتي يک داروي خاص سبب ايجاد توهم بويايي مي شود و ممکن است نياز به قطع دارو وجود داشته باشد. داروهايي که با احتمال فانتوسمي رو به رو هستند عبارت اند از داروهاي ضد افسردگي و آنتي بيوتيک ها. با اين حال، فرد نبايد بدون مشورت با پزشک خود مصرف چنين داروهايي را به طور خودسرانه قطع کند.
اگر بوي فانتوم در نتيجه ضربه به مغز يا عفونت ويروسي رخ داده باشد، به احتمال زياد طي مسير بهبودي علائم خود به خود برطرف خواهند شد.
در مجموع هر اختلال عصبي که منجر به فانتوسمي مي شود، دستورالعمل‌ هاي درماني و داروهاي خاص خود را دارد. همچنين افراد مبتلا به سينوزيت مزمن يا ساير التهاب هاي طولاني مدت بيني مي توانند با پزشک در مورد بهترين گزينه هاي درماني صحبت کنند. درمان شرايط زمينه اي نيز مي تواند در بهبود اين اختلال موثر واقع شود.
اگر علائم بيش از چند روز ادامه يابند، پزشکان ممکن است ابتدا درمان هاي ساده اي مانند استفاده از محلول نمکي براي شستشوي مخاط از مجراي بيني را توصيه کنند.
عصرايران
انتهاي پيام/م