يادداشت / دکتر روانشناس نيره پناهي

حسادت کودکانه چيست و از چه زماني بروز مي کند

حسادت يکي از رفتارهاي کودکانه است که از سنين 16-15 ماهگي در کودک نمايان مي شود. اين احساس عموما با ترس از دست دادن بزرگسالي که براي کودک مهم است و اضطراب اينکه نکند کسي او را ديگر دوست نداشته باشد همراه است. در اين يادداشت مادران کودکان با حسادت کودکانه ، عوامل ايجاد و تشديد اين رفتار و همچنين نحوه برخورد با حسادت کودکان آشنا مي شوند.
حسادت کودکانه چيست و از چه زماني بروز مي کند
1401/11/09 - 08:54
تاریخ و ساعت خبر:
144878
کد خبر:
به گزارش خبرگزاری زنان ایران - آذربايجان شرقي : حسادت يک احساس منفي است که در صورتي که توجه و عشق کافي را از فردي که برايمان با ارزش است دريافت نکنيم ، در وجودمان شعله ور مي شود . اين افراد مهم در زندگي هر کسي متفاوت هستند اما مي توان با اطمينان گفت که فرد مهم در زندگي کودکان والدين و به ويژه مادرشان است . وقتي توجه مادر به طور کامل به سمت کودک معطوف نباشد ، حس حسادت در بچه ها به وجود خواهد آمد .
حسودي کودکانه مي تواند نسبت به خواهر و برادر ، ناپدري و نامادري و يا حتي يک فرد غريبه اي باشد که توجه و حواس والدين به خصوص مادرشان را به خود جلب کرده است . اگرچه اين حس معمولا در کودکان اتفاق مي افتد اما در صورتي که جدي گرفته نشود مي تواند پيامد هاي ناگواري مانند پرخاشگري ، قلدري ، افسردگي و انزواي کودک داشته باشد.
کودکان هم بازي که با يکديگر 5/1 تا 5/3 سال تفاوت سني دارند نسبت به هم بيش‌تر حسادت مي‌کنند. نخستين فرزندان خانواده بيش‌تر از فرزندان ديگر حسود هستند. يک خانواده که خيلي مورد توجه و علاقه‌ي مادر يا پدر هستند به يکديگر احساس حسادت بيش‌تري دارند. معمولاً آغاز حسادت از نظر روان‌کاوي از حدود ??-?? ماهگي در کودکان ظاهر مي‌شود و در همان دو سه سال اول زندگي به اوج خود مي‌رسد. شديدترين مرحله‌ي حسادت در دوران قبل از ? سالگي است.

علايم حسادت کودکان
حسادت يکي از سخت ترين و ناخوشايندترين احساساتي است که کودک مي تواند تجربه کند . اين احساس عموما با ترس از دست دادن بزرگسالي که براي کودک مهم و با ارزش است ، اضطراب از اينکه مبادا دوست داشتني نباشند و خشم نسبت به شخصي که اين عشق را از او گرفته ، همراه مي شود .
در چنين مواقعي کودکان با علائمي که در رفتار هايشان نشان مي دهند ، حسادت خود را ابراز مي کنند
علايم حسادت
کودک خشم شما را بر‌مي‌انگيزد.
اگر کودک شما به خواهر يا برادرش حسادت کند تمام تلاش خود را به‌کار مي‌گيرد تا توجه شما را جلب کند. بهترين راه براي بدست آوردن توجه والدين، بدرفتاري است. کودک ممکن است دست به هر کاري بزند تا شما را عصباني کند و تمام اين تلاش‌ها تنها براي اين است که توجه شما را به خودش جلب کند.
احساس تملک صد در صدي در همه چيز
اگر کودکتان احساس حسادت مي کند ، ممکن است بيش از حد در همه چيز احساس تملک کند . اين نگرش تنها به موارد مادي محدود نمي شود بلکه او سعي خواهد کرد که خود شما ، خواهر و برادر و دوستانش را نيز در تملک خود بداند .

چسبندگي زياد
اگر به عنوان مثال يک خواهر يا برادر جديد به خانواده تان اضافه شده است و پس از آن کودکتان مدام به شما مي چسبد ، احتمالا دليل محکمي براي اين رفتارش وجود دارد . قضيه از اين قرار است که کودکتان احساس حسادت و ناامني مي کند ، پس همه تلاشش را مي کند که شما را که منبع عشقش هستيد از دست ندهد.
مقايسه کردن وسايل و مهارت ها
يک بچه حسود ممکن است مهارت ها ، وسايل و هر چيزي که دارد را با کودکان ديگر مقايسه کند . در صورت کمبود يا نداشتن چيزي ، ممکن است نارضايتي خود را نشان دهد و خشمگين شود .
انجام رفتار هاي پرخاشگرانه با رقبا
يک کودک حسود ممکن است رفتارهاي پرخاشگرانه با کساني داشته باشد که فکر مي کند فرد با ارزش زندگيش را دزديده است . بنابراين ، مواظب باشيد زيرا ممکن است گهگاهي کودک خود را پيدا کنيد که در گوشه کناري سعي در آسيب رساندن به خواهر ، برادر و يا دوستش دارد .
دلايل حسادت در کودکان چيست؟

لوس کردن بيش از حد کودک
همه والدين عاشق اين هستند که هر از گاهي بچه‌هاي خود را لوس کنند. اما اگر فرزند خود را بيش از حد لوس کنيد، در اين صورت ممکن است در او احساس برتري نسبت به ديگران ايجاد شود.
لوس شدن باعث مي‌شود اگر کودک با فردي بهتر از خود رو‌به‌رو شود يا کسي وسيله‌اي بهتر از آن‌چه او دارد، داشته باشد، احساس حسادت و ناامني کند.
مقايسه کودک با ديگران
بسيار طبيعي است که والدين کودک خود را با ديگري يا فرزندان ديگر مقايسه کنند. اما نبايد اجازه ندهند کودک از اين موضوع باخبر شود. اگر شما اين احساس مقايسه را بيان کنيد و مدام کودک خود را با خواهر يا برادرش يا يک دوست مقايسه کنيد، نه تنها در او حس رقابت و حسادت ايجاد مي‌کنيد، بلکه باعث کاهش اعتمادبه‌نفس کودک نيز مي‌شويد.
والدين بيش از حد محافظ
والدين، حامي و نگران سلامت و رفاه فرزندان خود هستند. اما مراقبت و رسيدگي بيش از حد باعث مي‌شود کودک بدون حضور والدين، احساس گمگشتگي کرده و به کودکاني که از او اعتماد‌به‌نفس بالاتري دارند حسادت کند.

رقابت ناسالم
رقابت سالم براي هر کودکي مهم است اما ايجاد رقابت در مواردي که لازم نيست روي شخصيت کودک تاثير منفي مي‌گذارد و منجر به حسادت مي‌شود.
اين امر زماني اتفاق مي‌افتد که کودک را وادار به انجام دادن کاري کنيد که ديگر همسالانش انجام مي‌دهند. به عنوان مثال کودکي بسيار خوب مي‌رقصد و شما از فرزندتان انتظار داريد مانند او اين کار را انجام دهد اما ممکن است او نخواهد يا دوست نداشته باشد برقصد.
والدين مستبد يا کنترل‌گر
وقتي والدين بيش از حد سخت‌گير يا کنترل‌گر هستند و انتظار دارند فرزندانشان قوانين و مقررات را بدون اين‌که حتي دليل آن را بدانند رعايت کنند، احساس کينه و حسادت را در کودکان پرورش مي‌دهند.
اين کودکان با حضور در محيطي مقرراتي و کنترل‌شده، نسبت به دوستان و همسالان خود احساس خود‌کم‌بيني مي‌کنند.
حسادت مهارتي
استعداد و توانايي کودکان با يکديگر متفاوت است. بعضي از آن‌ها ممکن است در ورزش عالي باشند و بعضي ديگر در تحصيل. حسادت در کودکان نسبت به آن‌هايي که درسخوان هستند و يا عملکرد فوق‌العاده‌اي در فعاليت‌هاي درسي دارند، بسيار متداول است.

حسادت خواهر و برادر
اغلب ديده مي‌شود که کودک بزرگ‌تر به خواهر يا برادر کوچکترش حسادت کند. به اين دليل که والدين تمرکز خود را از فرزند بزرگ‌تر به کودک تازه متولد شده تغيير داده‌اند. کودک بزرگ‌تر ممکن است کنار آمدن با اين شرايط برايش دشوار باشد و به خواهر يا برادرش حسادت کند.
نحوه برخورد با حسادت در کودکان
کودکان نبايد به خاطر داشتن احساس حسادت تنبيه شوند. حسادت يک احساس طبيعي انساني است که همه افراد آن را تجربه مي کنند. در عوض، بايد به آن ها آموزش داده شود که به طور موثر با احساسات برخورد کنند و موقعيت هايي را که باعث حسادت آن ها مي شود مديريت کنند.
رفتار با هر کودک به عنوان يک فرد برابر با ديگري، اجتناب از مقايسه بين کودکان و گذراندن زمان اختصاصي و تنها با کودک حسود بدون حضور ساير خواهر و برادرها يا اعضاي خانواده از جمله رفتارهايي است که براي مقابله با حسادت کودک پيشنهاد مي شود. با حسادت بايد به شيوه اي مناسب برخورد کرد تا تأثير نامطلوبي بر کودک نداشته باشد. در اينجا چند رويکرد پيشنهادي آورده شده است که مي تواند به شما در مقابله با مسائل حسادت کودکان کمک کند.
? گوش دادن به حرف کودک حسود
حسادت حسي سطحي نيست. بلکه ريشه اي عميق دارد. با کودک خود صحبت کنيد و به نگراني ها و دلايل او که ممکن است باعث چنين رفتاري شود گوش دهيد. گوش دادن به ترس‌ها، نگراني‌هاي فرزند مي‌تواند به او کمک کند بر احساس حسادت خود غلبه کند.
? حسادت را به جاه طلبي تبديل کنيد
جهت دادن مثبت به افکار منفي کودک به او کمک مي کند تا با حسادت بهتر مقابله کند. اگر خواهر و برادر يا دوست او در توانايي هاي فردي و مهارت هاي آموزشي مانند تحصيل بهتر از او ظاهر مي شود، بايد کودک را تشويق کنيد که سخت تر درس بخواند تا نمرات بهتري بگيرد. نه اينکه نسبت به ديگراني که بهتر از او کار مي کنند، رفتار بدي نشان بدهند.

? نسبت به فرزندتان پرشور باشيد
کودک شما ممکن است رفتار منفي و بدجنسي از خود نشان دهد، اما شما بايد نسبت به فرزندتان مراقب و پرشور باشيد. فرزندتان را سرزنش يا تنبيه نکنيد. درک اين نکته مهم است که فرزند شما با يک موقعيت عاطفي دشوار دست و پنجه نرم مي کند و براي مقابله با آن به شفقت شما نياز دارد.
? توضيح اشتراک گذاري براي کودک حسود
براي هر کودکي بسيار مهم است که اهميت مراقبت و به اشتراک گذاري را بياموزد. وقتي کودک ياد مي گيرد که وسايل خود را با ساير کودکان به اشتراک بگذارد، نه تنها به او کمک مي کند تا دوست پيدا کند، بلکه مي تواند به از بين بردن حس حسادت نيز کمک کند
? عدم مقايسه کودک حسود
مقايسه عواطف منفي ايجاد مي کند و ارزش فرد را بي ارزش مي کند. بنابراين، کودک خود را با بچه هاي ديگر از جمله فرزندان ديگر و دوستانش مقايسه نکنيد. هر کودکي منحصر به فرد است و استعدادهاي متفاوتي دارد. دريابيد که فرزند در چه چيزهايي خوب است و به او کمک کنيد به جاي مقايسه کردن خود با ديگران، مهارت هايش را رشد بدهد و بر آن ها مسلط شود.
? کودک حسود را بيش از حد تحسين نکنيد
به عنوان والدين، طبيعي است که فرزند خود را در حد پرستش دوست بداريد و گهگاه به خاطر تلاش‌ها و سختکوشي‌اش از او تمجيد کنيد. با اين حال، از افراط در آن خودداري کنيد. ممکن است در موقعيت‌هايي که بچه‌هاي ديگر برتري داشته‌اند، بيش از حد از فرزند تعريف کنيد و حرف‌هاي شما به عنوان اطميناني براي فرزند باشد. اما بهتر است از انجام اين کار خودداري کنيد و واقعيت انچه که کودک هست را بپذيريد و به کودک نيز آموزش دهيد انچه که هست با نمام توانايي هاي منحصر به فرد خود، کافي و ارزشمند است.
? عدم مقايسه کودک حسود
توصيه مي شود از مقايسه عملکرد کودک در مدرسه با خواهر و برادر يا دوستان او خودداري کنيد. انجام اين کار باعث ايجاد احساس خصومت و حسادت مي شود. اگر فرزند نمرات خوبي کسب نمي کند، مي توانيد او را تشويق کنيد که به جاي مقايسه خود با ديگران و از دست دادن اعتماد به نفس، بيشتر تلاش کند و درس بخواند.

? القاء رفتار مثبت به کودک حسود
سعي کنيد تا حد امکان از چيزهايي که ممکن است باعث ايجاد هر نوع حسادت در کودک شما شود دوري کنيد. توصيه مي شود که از سنين پايين به کودک خود با القاي رفتارهاي مثبت مانند ابراز عشق، مشارکت و مراقبت را معرفي و آموزش دهيد. همچنين، آموزش مقابله با حسادت به کودکان اين امکان را مي دهد تا با اين احساس به روشي بهتر و کارامدتر برخورد کنند.
? دريافت کمک حرفه اي
حسادت در کودکان بسيار رايج است. با اين حال، اگر با آن به شيوه اي مثبت برخورد شود، کودک مهارت کافي بر آن غلبه بر آن را پيدا مي کند. در برخي موارد، اگر تلاش شما براي حل مشکل در خانه موفقيت آميز نبود، گرفتن کمک حرفه اي از يک روانشناس خانواده يا کودک مي تواند مفيد باشد. روان شناساني که در زمينه کودکان و پويايي خانواده تخصص دارند در درک و يافتن راه حل هاي خلاقانه براي مشکلات فرزند شما ماهر خواهند بود و مي توانند راه حل هايي را براي مقابله در خانه به شما پيشنهاد دهند که رفتار بد فرزند شما را به دليل حسادت کاهش دهد يا حتي به پايان برساند.
سخن آخر درباره کودک حسود
اگر کودکان ياد نگيرند که به درستي با احساسات کنار بيايند و از احساس بي کفايتي يا کم ارزشي که در وجود آن ها رشد مي کند رنج ببرند، حسادت را در طول زندگي خود تثبيت کرده و در موقعيت هاي ديگري نيز تجربه خواهند کرد؛ مانند همه احساساتي که اغلب در کودکي ايجاد مي شوند و به بزرگسالي منتقل مي شوند. حسادت در کودکان را مي توان به عنوان فرصتي مثبت براي آموزش مقابله با اين احساسات به کودکان در نظر گرفت.
اين درس هاي دوران کودکي، اگر به درستي آموزش داده شوند، مي توانند به کودک کمک کنند تا زندگي شادتر و پايدارتري را در بزرگسالي، در دنيايي که رقابت در آن بيداد مي کند، داشته باشد.
انتهاي پيام/*

بازگشت به ابتدای صفحه بازگشت به ابتدای صفحه
برچسب ها:
حسادت ، کودکان حسود، دلايل بروز حسادت ، برخورد والدين با کودک حسود
ارسال نظر
مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرتان لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
3- نظرات بعد از بررسی و کنترل عدم مغایرت با موارد ذکر شده تایید و منتشر خواهد شد.
نام:
ایمیل:
* نظر:
کودک و نوجوان
V
آرشیو