خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - به گزارش زنان نيوز از بوشهر، ??ارديبهشت ماه روز بزرگداشت حکيم فردوسي است به همين مناسبت مصاحبه‌اي با سکينه نعمتي به عنوان کارشناس حوزه ادبيات داشته‌ايم وي به تحليل سيماي زنان در شاهنامه فردوسي پرداخته و ابعاد گوناگوني از آن را مورد بحث و بررسي قرار داده است که در ادامه بيان مي‌شود.
زن ايراني در شاه نامه چگونه زني است؟
زنان شاهنامه به هيچ روي با زنان هوس باز در ديگر داستان‌هاي ادب فارسي قابل قياس نيستند که گهگاه در قفس طلايي خود مرتکب بد اخلاق هايي نيز مي‌شود غالباً از يک زن مسلمان مشرق زمين انتظار آن نمي رود فردوسي بسيار اخلاقي تر از آن است که بتواند دست به آفرينش زناني بزند. ميراث دهقاني نژادگي و پرورش او اجازه چنين کاري به او نمي‌دهد زيرا در تعارض با شاعراني است که پشتوانه عادي دارند و با تعليمات اسلامي بزرگ شده اند. زنان شاهنامه به زنان پاره‌اي از مينياتورهاي ايراني سرد و بيگانه با اندام هاي هوس انگيز شباهتي ندارند؛ زنان شاهنامه شخصيت هاي پرشور سرزنده با حرارت و شهامت و هوشمند و حتي تا حدودي مستقل هستند هرکس به موضوع زن در شاهنامه توجه کند بر اين نکته مهر تاييد مي‌نهد که اينگونه ارزيابي از زنان شاهنامه معتبر است و برآمده از احساسات و تصورات نيست.
عشق ورزي و سيماي متعالي عشق در مورد زنان شاهنامه چگونه تعريف مي شود؟
زنان شاهنامه در هنگام عشق ورزي از خود گذشته اند، مدام خواستار آن هستند که براي اثبات عشق خود هر چه دارند نثار کند و از خطر هراسي ندارند چنين ويژگي را مي توان در منيژه مشاهده کرد با آنکه بانويي شاهزاده است از خانه و خانواده خود جدا مي شود تا با بيژن ازدواج کند و براي فراهم ساختن غذاي او گدايي نان مي کند. همين گونه است که رودابه که در مورد عشق خود به زال حتي هنگامي که پدرش او را تهديد به کشتن مي کند از مرگ نمي هراسد.
زنان شاهنامه چگونه در کسوت زن مادر و قهرمان ظاهر مي شوند؟
زنان شاهنامه به عنوان کدبانوي خانه يار وفادار شوهر هستند؛ نمونه آن سودابه است که در کنار کيکاووس در زماني که او در زندان محبوس است مي‌ماند و به خاطر اين گونه حمايت از شوهر او نيز به زندان مي‌افتد.
به عنوان مادر، آنها منحصراً زندگي را وقف بچه هاي خود مي کنند. نمونه بارزي از اين مورد فرانک مادر فريدون است و تلاش هاي خستگي ناپذيرش براي نگهداري از فرزندش هنگامي که زندگي او در معرض خطر ضحاک ماردوش قرار دارد. همچنين است در ميان اين گروه مادران تهمينه مادر سهراب و جريره مادر فرود. از لحاظ قهرماني زنان همچون گردآفريد همانند مردان دلاور بوده و در عين حال لطيف و پر از زنانگي هستند.
براي نمونه در مورد چند نفر از زنان برجسته شاهنامه بيشتر صحبت کنيد.
رودابه همسر زال و مادر رستم زني است با اراده قوي احترام به نفس که مي تواند براي خود ايستادگي کند رودابه در عين حال مي تواند زيباترين زن شاهنامه به شمار آيد مادرش سيندخت ليستي از زنان با ابهت شاهنامه است. زني بسيار دلير و مادري نيکو که با درايت کارداني و مديريت موضوع ازدواج زال و رودابه را با همه مشکلات ميان دو کشور ساماندهي مي کند. به وسيله تهمينه مادر سهراب شاعر نمونه اي از يک دختر جوان با نشاط و زيبا را عرضه مي کند که محکوم به پايان غم انگيزي است او به رستم عشق مي ورزد زيرا مي‌خواهد پسري چون او داشته باشد. فردوسي با پديد آوردن شخصيتي مانند تهمينه حرفاي عشق يک مادر به فرزند را پديده آورده، همان‌گونه که سهراب عشق پسري را به پدر نشان مي دهد. گردآفريد نخستين شير زن در حماسه ملي ايران است اين زن دوست داشتني، جسور، شجاع و چاره انديش اثري بسيار ماندني از خود در شاهنامه به جاي نهاد است.
نظام تعليم و تربيت در مورد زنان شاهنامه چگونه است؟
نظام کلي تعليم و تربيت در شاهنامه براي زنان زماني آشکار مي‌شود که آنها شيرزناني دلاور باشند؛ مانند گردآفريد و گرديه ساساني. مهمترين رشته تربيتي براي دختران اسب سواري بود؛ سوارکاران زن در شاهنامه از از جمله شير زنان بودند عبارتند از: سيندخت مادر رودابه، فرنگيس مادر کيخسرو، گلنار و دل افروز.
در خصوص دانش هاي ذهني و فکري فرزندان اطاعت و احترام به والدين را مي آموختند و والدين هرگز نبايد مورد بي احترامي قرار مي گرفتند. و اگر اين اتفاق مي افتاد فرزندان بايد عذرخواهي و طلب عفو و بخشش مي کردند. مطابق شاهنامه هوشمندي، ملايمت، احتياط کاري و مهرباني از ويژگي هاي زنان است.‌
در خصوص مقوله ازدواج در شاهنامه از منظر زنان براي ما بيشتر بفرماييد.
در مقوله ازدواج در شاهنامه، عشق و پايه و اساس ازدواج مي‌بينيم. زال و رودابه، بيژن و منيژه، گشتاسب کتايون، خسرو و شيرين نمونه‌هايي از اين ازدواج ها بوده‌اند. در ازدواج و پيوند زناشويي، زنان نيازمند اجاره پدر و قيم خود بودند؛ اما گاه اين شرط ناديده انگاشته شده است و به دختران اين حق داده شده است که شوهر خويش را گزينش کنند و دختر حق داشت جهيزيه و ميراث دريافت کند. اگر چه در شاهنامه دختران در انتخاب شوهر سهمي ندارند اما امتياز برجسته انتخاب همسر از سوي دختر نصيب زنان بزرگ و نامدار شاهنامه چون تهمينه مادر سهراب، گردآفريد، منيژه، جريره مادر فرود و گرديه خواهر بهرام ساساني مي‌شود.
زنان شاهنامه از نظر حقوق بشر و اجتماعي در چه جايگاهي هستند.
صرف نظر از دوم پنداشتن و تحقير عمومي اجتماعي زنان اما در منظر کلي نمي بايد با زنان بي ادبانه رفتار کرد، نبايد آنها را کتک زد، نبايد اسيرشان گرفت و نبايد با آن‌ها جنگيد. شاهنامه از بنيادهاي اجتماعي ويژه زنان نيازمند سخن مي‌گويد، زناني که شوهران خود را از دست داده‌اند، کودکان يتيم دارند، زناني که مهارتي ندارند يا پير و مستمند هستند.
نظام پوشاک و حجاب و آرايش زنان در شاهنامه چگونه بوده است؟
در شاهنامه زنان از زيبايي ذاتي برخوردارند و به لوازم آرايشي نياز ندارند. از اين رو از چنين فرآورده‌هايي تنها به شکلي مبهم و بسيار به ندرت مانند رنگ و بوي ياد شده است و گاه نيز براي زيبايي طبيعي به کار برده شده است. عطر، کافور، مشک و عنبر از مهم‌ترين مواد خوشبو کننده مورد استفاده بوده است. نمي‌توان باور داشت که لوازم آرايش چندان رايج و معمول در ميان زنان ايران باستان، صرف نظر از زنان حرمسراي شاهان، همچون مصر و هند باستان بوده باشد زيرا مسائل مذهبي در مورد استفاده از لوازم آرايشي وجود داشت. اين زيبايي مصنوعي به عنوان فريب يا جادو تلقي مي‌شود.
بيشتر زنان در شاهنامه حجاب مي‌پوشيدند که بخشي از جامعه زنان در ايران باستان بود. در شاهنامه جامه بلند زنانه شامل يک پيراهن، شلوار و حجاب است. در شاهنامه شيرين ملبس به پيراهن و جامه اي بلند و ابريشمين است.
آتنا جعفري
انتهاي پيام /*