خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - قم -
دکتر سيده فاطمه مدلل، حقوقدان، مشاور خانواده و فعال حوزه زن و خانواده، با مرور تاريخي جايگاه زن پيش و پس از انقلاب اسلامي، تأکيد کرد: انقلاب اسلامي زن را از وضعيت ابزاري و حاشيه‌اي پيش از انقلاب، به جايگاه کنشگر، اثرگذار و جامعه‌ساز رساند، اما تحقق کامل اين الگو همچنان نيازمند روايت‌گري درست و تقويت کنشگري ايجابي زنان است
براي فهم درست جايگاه زن در جامعه امروز، ناگزير بايد به گذشته بازگرديم و مسير تاريخي اين جايگاه را مرور کنيم. دکتر سيده فاطمه مدلل در ابتداي اين گفت‌وگو با اشاره به وضعيت زنان پيش از انقلاب اسلامي مي‌گويد: «پيش از انقلاب، اگرچه حضور زن در جامعه به‌ ظاهر پررنگ نشان داده مي‌شد، اما اين حضور واقعي و اثرگذار نبود. زن بيشتر به‌ عنوان ابزار تبليغاتي، نمايشي و مصرف فرهنگي به کار گرفته مي‌شد، ديده مي‌شد، اما شنيده نمي‌شد و نقشي در تصميم‌سازي اجتماعي نداشت.»
وي همچنين افزود: «در کنار اين نگاه ابزاريِ متأثر از فرهنگ غرب، نوعي واکنش اجتماعي نيز شکل گرفت؛ زناني که سال‌ها از خانه بيرون نيامدند. اين خانه‌نشيني لزوماً انفعال نبود، بلکه در بسياري موارد اعتراض خاموش به همان نگاه کالايي بود، هرچند اين کنش به بروز اجتماعي مؤثر منجر نشد.»
مدلل با تأکيد بر نقش زنان ناديده‌گرفته‌شده پيش از انقلاب خاطرنشان مي‌کند: «نبايد از مادراني غافل شويم که در همان سال‌ها، اگرچه در جامعه ديده نمي‌شدند، اما در خانه نقشي بنيادين داشتند؛ همان زناني که نسلي را تربيت کردند که امام خميني(ره) درباره‌شان فرمودند: فرزندان من در گهواره‌ها هستند. اين زنان، پايه‌گذاران حرکت انقلابي بودند.»
به گفته اين فعال حوزه زن و خانواده، در سال‌هاي منتهي به انقلاب اسلامي، حضور اجتماعي زنان به‌تدريج افزايش يافت و پس از پيروزي انقلاب، اين نگاه به‌صورت رسمي تثبيت شد.
«انقلاب اسلامي زن را هم‌زمان در دو عرصه تعريف کرد: خانواده و جامعه. زن محور خانواده و تربيت‌کننده نسل آينده است و در عين حال بايد در جامعه حضور فعال، مسئولانه و اثرگذار داشته باشد. اين همان کنشگري کامل است که انقلاب اسلامي از زن مطالبه مي‌کند.»
وي ريشه اين نگاه را در اسلام مي‌داند و تصريح مي‌کند: «در منطق اسلام، زن موجودي حاشيه‌اي نيست. حضرت زهرا (س) و حضرت زينب (س) الگوهاي روشن حضور اجتماعي، سياسي و فرهنگي زن هستند. اگر تشيع امروز پابرجاست و اگر عاشورا زنده مانده، بدون نقش‌آفريني اين زنان ممکن نبود.»
مدلل با اشاره به چالش‌هاي امروز جامعه زنان مي‌گويد: «امروز با دو مانع جدي روبه‌رو هستيم؛ از يک سو نگاه غرب‌گرايانه‌اي که زن را به کالا و ابزار مصرف رسانه‌اي تقليل مي‌دهد و از سوي ديگر نگاهي متحجرانه که با محدودسازي‌هاي نادرست، سرعت نقش‌آفريني اجتماعي زن را کاهش مي‌دهد. هر دو نگاه در تعارض مستقيم با الگوي سوم زن هستند.»
وي با نقد کم‌کاري‌ها در حوزه نخبگاني تأکيد مي‌کند: «اگر نگاه نخبگاني به‌درستي تبيين نشود، خطا به بطن جامعه منتقل مي‌شود. نمي‌توان هر فرد تحصيل‌کرده‌اي را نخبه انقلاب اسلامي دانست؛ نخبه بايد نگاه درست به زن و جايگاه او داشته باشد.»
اين حقوقدان، وضعيت دختران نوجوان و جوان را نگران‌کننده مي‌داند و مي‌افزايد: «احساس ضعف، افسردگي و سردرگمي هويتي در ميان بسياري از دختران، حاصل عملکرد هم‌زمان خانواده، مدرسه، رسانه و فضاي فرهنگي است. رسانه‌هاي امروز فرصت تحليل را از نسل جوان گرفته‌اند.»
مدلل با اشاره به حوادث اخير خاطرنشان مي‌کند: «بخشي از کنشگري زنان در اين حوادث آگاهانه بود، اما بخش مهمي ناشي از روايت غلط، ديده‌نشدن الگوهاي درست و خلأ هويتي است. اين زنان سرمايه اجتماعي ما هستند و از دست دادن آن‌ها، آينده را تهديد مي‌کند.»
وي يکي از ضعف‌هاي جدي را نبود روايت‌گري مي‌داند و مي‌گويد: «زنان دفاع مقدس، زنان فعال در بحران کرونا، زنان مدافع حرم و زنان کنشگر فرهنگي را روايت نکرده‌ايم. وقتي روايت نکنيم، روايت از بيرون به نسل ما تحميل مي‌شود.»
به اعتقاد اين فعال حوزه زن، زندگي زن دو بُعد جدانشدني دارد: خانواده و جامعه.
«حذف هر کدام، پرواز را ناممکن مي‌کند. امروز وظيفه زنان نخبه، کنشگري ايجابي و فعال است. تقويت حلقه‌هاي مياني مي‌تواند نگاه درست را به بطن جامعه منتقل کند.»
مدلل در پايان، هم‌زمان با چهل‌وهفتمين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي، تأکيد مي‌کند: «پيشرفت‌هاي جدي داشته‌ايم، اما کافي نيست. اگر روايت نکنيم، اگر تبيين نداشته باشيم و اگر سرمايه اجتماعي زن را بازسازي نکنيم، عقب مي‌مانيم. امروز بيش از هر زمان نيازمند بازگشت به نگاه اصيل اسلامي و تبديل آن به زبان قابل فهم براي جامعه هستيم؛ نگاهي که زن را محور تحول خانواده و جامعه مي‌داند.»
انتهاي پيام/*