خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - ورود به دوران دانشجويي براي بسياري از جوانان، مرحله‌اي مهم و سرنوشت‌ساز در زندگي به شمار مي‌رود. در اين دوره، افراد با نقش‌ها و مسئوليت‌هاي تازه‌اي در حوزه تحصيل، روابط اجتماعي، برنامه‌ريزي شغلي و تصميم‌گيري‌هاي شخصي روبه‌رو مي‌شوند. همين تغييرات، دانشجويان را در معرض فشارهاي رواني متعددي قرار مي‌دهد که مي‌تواند بر سلامت روان آن‌ها اثر بگذارد. پژوهش‌ها نشان داده‌اند درصد قابل توجهي از دانشجويان، دست‌کم با يک مشکل روان‌شناختي مواجه هستند و اين مشکلات مي‌توانند زمينه‌ساز اضطراب، افسردگي، تنش‌هاي دروني و کاهش کيفيت زندگي شوند. در اين ميان، برخي متغيرهاي رواني نقش کليدي در سازگاري بهتر يا بدتر دانشجويان با اين شرايط ايفا مي‌کنند که يکي از آن‌ها، رضايت از تصوير بدن است.
تصوير بدن به برداشت ذهني فرد از اندازه، شکل و ظاهر کلي بدن خود اشاره دارد و تنها به ظاهر فيزيکي محدود نمي‌شود، بلکه احساسات، باورها و ارزيابي‌هاي فرد نسبت به بدنش را نيز در بر مي‌گيرد. اين تصوير از سال‌هاي ابتدايي زندگي شکل مي‌گيرد و در طول زمان، تحت تأثير عوامل فردي، خانوادگي، فرهنگي و اجتماعي تغيير مي‌کند. در سال‌هاي اخير، به‌ويژه در ميان زنان جوان، نگراني درباره ظاهر جسماني افزايش يافته و بسياري از افراد خود را با استانداردهاي زيبايي غيرواقعي مقايسه مي‌کنند. چنين مقايسه‌هايي مي‌توانند به نارضايتي از بدن منجر شوند؛ نارضايتي‌اي که با پيامدهايي مانند اضطراب، افسردگي، اختلالات خوردن، کاهش عزت‌نفس و حتي مشکلات جدي‌تر رواني همراه است. اين در حالي است که گسترش شبکه‌هاي اجتماعي تصويري، اين نگراني‌ها را پررنگ‌تر کرده است.
در رابطه با اين موضوع، سمانه نوري، محقق روان‌شناسي باليني از دانشگاه محقق اردبيلي، با همکاري دانشگاه شاهد، پژوهشي را درباره رابطه ميان استفاده از اينستاگرام و رضايت از تصوير بدن در ميان دختران دانشجو انجام داده است. اين پژوهش با تمرکز بر يکي از شبکه‌هاي اجتماعي پرکاربرد و بررسي يک عامل روان‌شناختي مهم، تلاش کرده است ابعاد پنهان اين ارتباط را روشن کند و نشان دهد چه سازوکاري مي‌تواند ميان استفاده از اينستاگرام و نگرش افراد به بدنشان نقش داشته باشد.
در اين پژوهش ??? نفر از دختران دانشجوي شاغل به تحصيل در شهر اردبيل مشارکت داشته‌اند. محققان براي جمع‌آوري اطلاعات از اين افراد، پرسش‌نامه‌هايي استاندارد درباره ميزان استفاده از اينستاگرام، رضايت از تصوير بدن و حساسيت به طرد بين‌فردي را به کار گرفتند. حساسيت به طرد به اين معناست که فرد تا چه اندازه نسبت به ناديده گرفته شدن، رد شدن يا قضاوت منفي از سوي ديگران حساس است. در نهايت نيز داده‌هاي به دست آمده با نرم‌افزارهاي آماري تحليل شدند تا روابط ميان اين متغيرها به‌دقت بررسي شود.
نتايج اين تحقيق نشان دادند هرچه ميزان استفاده از اينستاگرام بيشتر باشد، حساسيت به طرد در افراد افزايش پيدا مي‌کند. همچنين بين استفاده بيشتر از اينستاگرام و رضايت کمتر از تصوير بدن، رابطه‌اي معکوس مشاهده شد. به بيان ساده، دختراني که زمان بيشتري را در اين شبکه اجتماعي مي‌گذرانند، به‌طور مستقيم رضايت کمتري از ظاهر جسماني خود گزارش مي‌کنند.
نتايج تحقيق در فصلنامه «مطالعات اجتماعي روان‌شناختي زنان» وابسته به دانشگاه الزهرا انتشار يافته‌ و نشان مي‌دهد حساسيت به طرد نقش واسطه‌اي مهمي در اين رابطه دارد. يعني استفاده زياد از اينستاگرام، ابتدا حساسيت فرد را نسبت به طرد شدن و قضاوت ديگران افزايش مي‌دهد و همين حساسيت بالاتر، به کاهش رضايت از تصوير بدن منجر مي‌شود. به اين ترتيب، تأثير اينستاگرام بر نگرش بدني، تنها مستقيم نيست و از مسير تجربه‌هاي هيجاني و بين‌فردي نيز عمل مي‌کند.
بر اين اساس، فضاي اينستاگرام به دليل تأکيد زياد بر تصاوير ايده‌آل و ويرايش‌شده، افراد را در معرض مقايسه‌هاي مداوم قرار مي‌دهد. استفاده از فيلترها و ابزارهاي ويرايشي باعث مي‌شود استانداردهاي زيبايي غيرواقعي به‌عنوان معيار پذيرفته شوند. در چنين شرايطي، بسياري از کاربران احساس مي‌کنند با اين الگوها فاصله دارند و همين احساس ناکافي بودن، نارضايتي از بدن را تشديد مي‌کند.
از سوي ديگر، دريافت نظرها، لايک‌ها يا حتي بي‌توجهي در اينستاگرام مي‌تواند حساسيت افراد را نسبت به قضاوت ديگران افزايش دهد. افرادي که نسبت به طرد حساس‌تر هستند، دنيا را از دريچه جذابيت ظاهري مي‌بينند و کوچک‌ترين نشانه منفي را به ظاهر خود نسبت مي‌دهند. اين چرخه، به شکل‌گيري خودپنداره منفي و کاهش رضايت از تصوير بدن منجر مي‌شود.
در نهايت بر اساس اين يافته‌ها، پژوهشگران پيشنهاد مي‌کنند برنامه‌هاي آموزشي براي ارتقاي سواد ديجيتال، کاهش مقايسه‌هاي ناسالم و تقويت خودارزشمندي در ميان دختران جوان طراحي گردند تا از بار سنگين اين موضوع بر دوش دختران کاسته شود.
ايسنا
انتهاي پيام/ن