خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - به گزارش خبرگزاري زنان ايران از آذربايجان شرقي،رونقي در طي يادداشتي نوشت:پشتيباني و حمايت بي‌دريغ ايشان از شخصيت پيامبر و دين اسلام و نيز جامعه کوچک و شکننده تازه مسلمان شده مکه در استواري و اعتلاي اسلام انکارناشدني است. آن بانوي گرانقدر از اين جايگاه معتبر اجتماعي و اقتصادي در جهت حمايت از آسيب‌ديدگان و محرومان و نيز انسجام و اميدآفريني اجتماعي بهره مي برده است. در اين نوشته مروري کوتاه به شخصيت اين بانوي مکرم با توجه به ابعاد حمايتگرانه و نقش خيرخواهانه ايشان در فعاليتهاي اجتماعي داشته‌ام که البته ابعاد و زمينه اين بحث بسيار گسترده است. از پيامبر گرامي اسلام در فضيلت و اهميت جايگاه ايشان روايتي مشهور نقل شده است : أَيْنَ مِثْلُ خَدِيجَةَ، صَدَّقَتْنِي حِينَ کَذَّبَنِي النَّاسُ‌ وَ وَازَرَتْنِي عَلَي دِينِ اللَّهِ وَ أَعَانَتْنِي عَلَيْهِ بِمَالِهَا إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَنِي أَنْ أُبَشِّرَ خَدِيجَةَ بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبِ الزُّمُرُّدِ لَا صَخَبَ فِيهِ وَ لَا نَصَب. «مثل خديجه پيدا نخواهد شد. خديجه در آن هنگام که مردم مرا تکذيب کردند، مرا تصديق نمود، و مرا با ثروت خود براي پيشرفت دين خدا ياري نمود. خدا به من دستور داد خديجه را به قصر زمرّدي که در بهشت دارد و هيچ رنج و زحمتي در آن نيست، بشارت دهم.»
زندگينامه و شخصيت حضرت خديجه (س)
حضرت خديجه بنت خويلد (س) از خاندان بني‌اسد، شاخه‌اي از قريش بود. خاندان او از اشراف مکه محسوب مي‌شد و در ميان قبيله قريش به خردمندي، تدبير و ثروت شهرت داشتند.
پدر ايشان خُوَيلد بن اَسَد، از بزرگان قريش بود که در نبردهاي قبيله‌اي نقش پررنگي داشت. مادر ايشان فاطمه بنت زائده از تيره بني‌عامر بود و نسب او نيز به خاندان‌هاي ريشه‌دار عرب بازمي‌گشت.
بني‌اسد از طوايف سرشناس و تأثيرگذار در جامعه مکه بود و از نظر اقتصادي و سياسي در ميان قبايل قريش نفوذ داشت. اين امر، نقش خانواده حضرت خديجه (س) را در تحولات اجتماعي آن دوران پررنگ مي‌سازد.
فعاليت‌هاي اقتصادي و اجتماعي حضرت خديجه (س
حضرت خديجه (س)؛ بازرگان موفق مکه حضرت خديجه (س) برخلاف بسياري از زنان عرب آن دوران، در تجارت و بازرگاني فعال بود و به يکي از ثروتمندترين افراد مکه تبديل شد. کاروان‌هاي تجاري او به شام و يمن مي‌رفتند و شهرتش به دقت، صداقت و مديريت قوي در معاملات تجاري زبانزد بود. ابن سعد در طبقات الکبري مي‌نويسد:
“خديجه بنت خويلد از بانوان شريف قريش و داراي ثروت عظيمي بود که کاروان‌هاي تجاري‌اش از شام و يمن به مکه مي‌آمدند. او با مرداني که در تجارت مهارت داشتند، قرارداد همکاري مي‌بست و سود کلاني مي‌برد.”
لقب “طاهره” و جايگاه اجتماعي اوبسياري از منابع تاريخي به حضرت خديجه (س) لقب “طاهره” را نسبت داده‌اند که نشان از پاکدامني، صداقت و پايبندي او به ارزش‌هاي اخلاقي داشت. پيامبر اکرم (ص) درباره حضرت خديجه (س) فرمودند:” خديجه، زني بود که مردم مکه او را به پاکي و عفت مي‌شناختند.”
ازدواج با پيامبر (ص) و تشکيل اولين خانواده اسلامي
علي‌رغم خواستگاري بسياري از اشراف مکه، حضرت خديجه (س) خود پيشنهاد ازدواج با پيامبر (ص) را مطرح کرد. او در پيامبر (ص) صداقت، امانتداري و اخلاق نيکو را مشاهده کرد و اين ويژگي‌ها را بر ثروت و نسب ترجيح داد.ابن هشام در سيره خود مي‌نويسد : “خديجه (س) به دليل صداقت محمد (ص)، خود پيشنهاد ازدواج داد و نزد عمويش ورقة بن نوفل از اين تصميم سخن گفت.
شرايط و ويژگي‌هاي اين ازدواج
مهريه حضرت خديجه (س) از اموال خود او پرداخت شد، درحالي‌که پيامبر (ص) نيز از دارايي خود، هدايايي به ايشان تقديم کرد.  برخلاف ازدواج‌هاي جاهلي، اين پيوند بر پايه محبت، ايمان و صداقت استوار بود.
نقش حضرت خديجه (س) در حمايت از پيامبر (ص) در دوران قبل از بعثت
- همراهي با پيامبر (ص) در عبادت و تفکر در غار حراء
- ايمان عميق به پيامبر (ص) حتي پيش از بعثت
- حمايت از پيامبر (ص) در برابر آزارهاي مشرکان مکه
ياري‌گري و حمايت حضرت خديجه (س) از پيامبر (ص) و اسلام
  ايمان‌آوري حضرت خديجه (س) و جايگاه او در صدر اسلام
حضرت خديجه (س)، نخستين زني بود که به پيامبر اکرم (ص) ايمان آورد. او در همان لحظه نخست بعثت، بدون ترديد ايمان خود را اعلام کرد. پيامبر اکرم (ص) درباره ايمان حضرت خديجه (س) فرمودند:
“آمَنَتْ بِي إِذْ کَفَرَ بِيَ النَّاسُ، وَصَدَّقَتْنِي إِذْ کَذَّبَنِيَ النَّاسُ” “او به من ايمان آورد، هنگامي که مردم به من کفر ورزيدند و مرا تصديق کرد، هنگامي که مردم مرا تکذيب کردند.”
  حمايت مالي از پيامبر (ص) و مسلمانان
انفاق ثروت در راه اسلام
- حضرت خديجه (س) همه اموال خود را در راه گسترش اسلام هزينه کرد.حضرت خديجه (س) نخستين کسي بود که در راه خدا انفاق کرد و مال خود را براي پيامبر (ص) و مسلمانان بذل نمود تا جايي که تمام دارايي‌اش تمام شد.”
 نقش حضرت خديجه (س) در تأمين نيازهاي مسلمانان در شعب ابي‌طالب
در دوران سه سال محاصره اقتصادي مسلمانان در شعب ابي‌طالب، ثروت حضرت خديجه (س) باعث شد که مسلمانان از گرسنگي نجات يابند.بسياري از منابع تاريخي از فداکاري مالي او در اين دوران سخت ياد کرده‌اند.
 حمايت روحي و عاطفي از پيامبر (ص) در دوران سختي‌ها
  آرامش‌بخشي حضرت خديجه (س) به پيامبر (ص)
- هرگاه پيامبر (ص) از آزارهاي مشرکان رنجيده‌خاطر مي‌شد، حضرت خديجه (س) او را دلگرم و آرام مي‌کرد.
- امام صادق (ع) فرمودند:“ما زالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) يَذْکُرُ خَدِيجَةَ بَعْدَ وَفَاتِهَا طَوِيلًا وَيُثْنِي عَلَيْهَا”
“رسول خدا (ص) پس از وفات خديجه (س)، مدت‌ها او را ياد مي‌کرد و بر او ثنا مي‌گفت.”
 جايگاه والاي حضرت خديجه (س) نزد پيامبر (ص)
پيامبر (ص) همواره احترام ويژه‌اي براي حضرت خديجه (س) قائل بود و مي‌فرمود:
“وَاللَّهِ مَا أَبْدَلَنِي اللَّهُ خَيْرًا مِنْهَا”
“به خدا سوگند که خداوند همسري بهتر از او نصيب من نکرد.”
 کرامت و بزرگواري حضرت خديجه (س)
کرامت انساني به معناي بزرگواري، عزت‌نفس، عفت و جوانمردي در رفتار و گفتار است. حضرت خديجه (س) نمونه‌اي برجسته از اين فضائل بود. ايشان پيش از اسلام به دليل پاکدامني، حسن خلق، امانتداري و کمک به مستضعفان در مکه، به "طاهره" معروف بود .يکي از مهم‌ترين ابعاد کرامت در شخصيت حضرت خديجه (س)، احترام پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) به مقام والاي ايشان بود. پيامبر اکرم (ص) بارها از کرامت و بزرگواري او ياد کرده و فرمودند:
“خَديجَةُ وَأَينَ مِثلُ خَديجَةَ؟ صَدَّقتني حِينَ کَذَّبَني النّاسُ، وَوازَرَتني عَلَي دِينِ اللّهِ وَمالَت مَعِيَ بِمالِها”
“خديجه و کجا مانند خديجه پيدا مي‌شود؟ زماني که مردم مرا تکذيب کردند، او به من ايمان آورد. در راه دين خدا مرا ياري کرد و ثروتش را در اين راه نثار نمود.”
  احترام پيامبر (ص) به کرامت حضرت خديجه (س)
 دفاع پيامبر (ص) از جايگاه حضرت خديجه (س)
يکي از جلوه‌هاي کرامت حضرت خديجه (س)، احترام و جايگاه ويژه او نزد پيامبر (ص) حتي پس از وفاتش بود. برخي از همسران بعدي پيامبر (ص)، از جمله عايشه، نسبت به يادآوري مکرر خديجه (س) حساسيت نشان مي‌دادند. اما پيامبر (ص) در برابر اين اعتراضات مي‌فرمودند:
“إنّها کانَت وَکانَت وَکانَت وَرُزِقتُ مِنْهَا الوَلدَ”
“او چنين بود و چنان بود و چنان بود، و از او برايم فرزنداني روزي شد.”
  بيان فضائل حضرت خديجه (س) در کنار ديگر زنان برگزيده بهشت
پيامبر (ص) در احاديث بسياري از کرامت حضرت خديجه (س) سخن گفته و او را در کنار مريم، آسيه و فاطمه زهرا (س) از چهار زن برتر جهان دانسته‌اند:
“خَيْرُ نِسَاءِ الْجَنَّةِ أَرْبَعٌ: مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ، وَفَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ، وَخَدِيجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ، وَآسِيَةُ بِنْتُ مُزَاحِمٍ”
“بهترين زنان بهشت چهار نفرند: مريم دختر عمران، فاطمه دختر محمد، خديجه دختر خويلد و آسيه دختر مزاحم.”
  کرامت حضرت خديجه (س) در برخورد با نيازمندان
  کمک به مستضعفان پيش از اسلام
حضرت خديجه (س) پيش از اسلام نيز به نيکوکاري، حمايت از مستضعفان و آزاد کردن بردگان شهرت داشت. او بسياري از زنان بي‌پناه را تحت حمايت خود قرار داده و براي آنان سرپناه فراهم مي‌کرد.
“کانَتْ خَدِيجَةُ تُواسي الْفُقَرَاءَ وَتُطْعِمُ الْجائِعِينَ وَتُکْرِمُ الضُّعَفاءَ”: “خديجه همواره با فقراي مکه همدلي مي‌کرد، به گرسنگان طعام مي‌داد و ضعيفان را گرامي مي‌داشت.”
  کمک‌هاي مالي و غذايي به مسلمانان در دوران محاصره
در دوران محاصره شعب ابي‌طالب، حضرت خديجه (س) تمام دارايي خود را صرف تأمين آذوقه و مايحتاج مسلمانان کرد. پيامبر (ص) در وصف اين ايثار فرمودند:
“ما نَفَعَني مالٌ قَطُّ مِثلَ ما نَفَعَني مالُ خَديجَةَ”
“هيچ مالي به من سود نرساند، چنان‌که مال خديجه به من سود رساند.”
انسان‌دوستي و خيرخواهي حضرت خديجه (س)
  معناي انسان‌دوستي و خيرخواهي در سيره حضرت خديجه (س)
انسان‌دوستي و خيرخواهي به معناي مهرورزي، کمک به نيازمندان، حمايت از ضعفا و تلاش براي بهبود وضعيت جامعه است. در فرهنگ اسلامي، اين مفاهيم با احسان، انفاق، ايثار و کرامت پيوند خورده‌اند.
حضرت خديجه (سلام‌الله‌عليها) نمونه‌اي کامل از يک زن نيکوکار، خيرخواه و حامي محرومان بود. رفتارهاي او پيش از بعثت، گواه روشني بر حس نوع‌دوستي، عدالت‌طلبي و حمايت از انسان‌ها بدون در نظر گرفتن جايگاه اجتماعي بود. پس از بعثت نيز، او با فداکاري‌هاي خود در تاريخ اسلام جاودانه شد.
پيامبر اکرم (ص) درباره ويژگي‌هاي حضرت خديجه (س) فرمودند:“خديجه (س) زن بسيار بزرگواري بود که در ميان مردم، يتيمان را پناه مي‌داد، به درماندگان کمک مي‌کرد و دست ياري به سوي بي‌پناهان دراز مي‌کرد.”
  کمک‌هاي حضرت خديجه (س) به مستضعفان و بي‌پناهان
 حمايت از بردگان و آزاد کردن آن‌ها
در جامعه جاهلي، برده‌داري يک نظام ريشه‌دار بود و بردگان از کمترين حقوق برخوردار بودند. حضرت خديجه (س)، نه‌تنها با اين سيستم ظالمانه همسو نشد، بلکه در آزادسازي بسياري از بردگان نقش ايفا کرد.
“کانَتْ خَدِيجَةُ تَشْتَرِي العَبِيدَ وَتُعْتِقُهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ”: “خديجه (س) بردگان را خريداري مي‌کرد و آن‌ها را در راه خدا آزاد مي‌ساخت.”
نمونه‌هاي معروف از اقدامات او در اين زمينه عبارت‌اند از:
1. آزاد کردن بردگان مورد شکنجه: او برخي بردگان را که تحت شکنجه‌هاي سخت بودند، مي‌خريد و آزاد مي‌کرد تا از ظلم اربابان خود نجات يابند.
2. خريداري بردگان زن و تأمين زندگي براي آن‌ها: بسياري از زنان برده، پس از آزادي، تحت سرپرستي او قرار مي‌گرفتند تا زندگي مستقلي داشته باشند.
  تأمين سرپناه براي زنان و کودکان بي‌پناه
در مکه، زنان بيوه، يتيمان و کودکان بي‌سرپرست از آسيب‌پذيرترين اقشار جامعه بودند. حضرت خديجه (س) براي حمايت از اين افراد، اقدامات گسترده‌اي انجام داد:
*سرپرستي يتيمان و کمک به زنان بي‌سرپرست
*بنيان‌گذاري خانه‌اي براي حمايت از نيازمندان
* تأمين غذا و پوشاک براي خانواده‌هاي فقير
“خديجه (س) به دليل کَرَم و بخشندگي، بسياري از زنان بي‌پناه را سرپرستي مي‌کرد و به آنان کمک مي‌کرد تا استقلال اقتصادي پيدا کنند.”
يکي از تأثيرگذارترين اقدامات او، سرپرستي زيد بن حارثه، غلامي بود که بعدها توسط پيامبر (ص) به فرزندي پذيرفته شد. اين نشان‌دهنده حمايت حضرت خديجه (س) از نابود کردن سنت‌هاي جاهلي و تأمين حقوق انساني بردگان بود.
 نقش حضرت خديجه (س) در تقويت همبستگي اجتماعي مسلمانان
  حمايت از مسلمانان در دوران محاصره اقتصادي
در سال هفتم بعثت، مشرکان مکه براي فشار بر پيامبر (ص) و پيروانش، مسلمانان را در دره‌اي به نام "شعب ابي‌طالب" محاصره کردند. اين محاصره سه سال طول کشيد و بسياري از مسلمانان از گرسنگي و کمبود امکانات در معرض نابودي بودند.
* نقش حضرت خديجه (س) در تأمين نيازهاي مسلمانان
- تمام دارايي خود را صرف خريد غذا و آذوقه براي مسلمانان کرد.
- پنهاني، مواد غذايي را از طريق بستگان خود به شعب مي‌رساند.
* جايگاه حضرت خديجه (س) به عنوان منبع اميد مسلمانان
- در اين شرايط سخت، او با روحيه‌اي قوي، پيامبر (ص) و يارانش را دلگرم مي‌کرد.
- پيامبر (ص) در توصيف او فرمودند:“لَمْ يَکُنْ فِي قُرَيْشٍ أَنْبَلُ وَأَکْرَمُ مِنْ خَدِيجَةَ”(نهج البلاغه، حکمت ???)
ترجمه: “در ميان قريش، هيچ‌کس بزرگوارتر و کريم‌تر از خديجه (س) نبود.”
  تعامل با ديگر زنان مؤمن و تقويت ايمان آنان
* گفتگو و آموزش زنان درباره اسلام
* تشويق زنان به حمايت از پيامبر (ص)
* ايجاد حلقه‌اي از زنان مؤمن در اطراف پيامبر (ص)
يکي از اقدامات مهم حضرت خديجه (س)، تشويق زنان به ايمان‌آوردن به پيامبر (ص) و ياري‌رساندن به اسلام بود.
“خديجه (س) گروهي از زنان را با تعاليم پيامبر (ص) آشنا کرد و آنان را به حمايت از اسلام ترغيب نمود.”از جمله زناني که به دعوت حضرت خديجه (س) اسلام آوردند: لبابه بنت حارث ، سلمي بنت عميس و امّ ايمن بودند.  درس‌هايي از انسان‌دوستي و خيرخواهي حضرت خديجه (س) انتهاي پيام/*