زنان؛ سرمايه مقاومت و استمرار انقلاب اسلامي
اگر انقلاب اسلامي ايران را نه فقط يک رخداد سياسي بلکه يک «فرآيند تاريخي زنده» بدانيم بيترديد زنان را بايد ستونهاي اصلي اين زيست تاريخي دانست ستونهايي که نهتنها فرو نريختند بلکه در بزنگاهها بار وحدت بصيرت و بقا را بر دوش کشيدند از کوچههاي خيس تظاهرات عليه رژيم شاهنشاهي تا روزهاي پرغبار فتنهها از سنگرهاي دفاع مقدس تا ميدانهاي جنگ شناختي امروز زنان همواره در متن ايستادهاند گاه همپاي مردان و گاه يک گام جلوتر
1404/11/12 - 10:45
تاریخ و ساعت خبر:
162138
کد خبر:
به گزارش خبرگزاری زنان ایران - منيره غلامي توکلي - انقلاب اسلامي ايران از همان آغاز روايتي مردانه صرف نبود، اگر چنين بود هرگز نميتوانست به يک «انقلاب اجتماعي فراگير» تبديل شود تاريخ مبارزات پيش از سال ???? بهروشني نشان ميدهد که زنان با وجود محدوديتهاي ساختاري رژيم پهلوي در تظاهرات توزيع اعلاميهها پشتيباني لجستيکي از مبارزان و حتي پنهانسازي نيروهاي انقلابي نقشآفريني کردند نقشي که کمتر ديده شد اما هرگز کماثر نبود.
امام خميني(ره) بارها بر اين نکته تأکيد کردند که «ما نهضتمان را مديون زنان هستيم» جملهاي که نه تعارف سياسي بود و نه شعار بلکه حاصل مشاهده ميداني يک رهبر از ظرفيت اجتماعي زنان در بسيج تودهها و حفظ روحيه مقاومت بود.
با پيروزي انقلاب نقش زنان نهتنها کمرنگ نشد بلکه وارد مرحلهاي پيچيدهتر گرديد سالهاي نخستين انقلاب همزمان با درگيريهاي داخلي ترورهاي سازمان منافقين و بحرانهاي امنيتي آزموني بزرگ براي انسجام اجتماعي بود در اين ميان زنان بهويژه در نقش مادران و همسران بار سنگين حفظ آرامش رواني جامعه را بر دوش کشيدند زناني که فرزندانشان قرباني ترور شدند اما بهجاي فروپاشي به نماد صبر انقلابي بدل گشتند صبري که خود نوعي کنش سياسي فعال بود.
اما شايد اوج عينيشدن نقش زنان در پايداري انقلاب را بتوان در هشت سال دفاع مقدس جستوجو کرد جنگ تنها در خط مقدم اتفاق نميافتد پشت جبههها خانهها بيمارستانها کارگاههاي کوچک دوخت لباس رزم و مراسمهاي بدرقه و تشييع همه ميدان نبرد بودند و زنان فرماندهان بيادعاي اين ميدانها آنان نهتنها پشتيبان جنگ بودند بلکه با تربيت نسلي مقاوم جنگ را به يک «فرهنگ ايستادگي» تبديل کردند.
پس از جنگ و در دوران سازندگي نقش زنان شکلي ديگر به خود گرفت جامعهاي که از جنگ بيرون آمده بود نيازمند بازسازي اقتصادي اجتماعي و فرهنگي بود زنان در اين دوره هم در نهاد خانواده و هم در عرصههاي آموزش بهداشت و مشارکت اجتماعي ستونهاي ترميمشده جامعه را بنا نهادند حضور گسترده زنان در دانشگاهها در دهههاي پس از جنگ يکي از نشانههاي همين پايداري عقلاني انقلاب بود پايدارياي که ميدانست بدون زن آگاه آيندهاي پايدار ساخته نميشود
در عرصه سياسي نيز زنان هرگز صرفاً تماشاگر نبودهاند در فتنه ???? زنان متعهد انقلابي با حضور آگاهانه در صحنه نقش مهمي در تفکيک اعتراض از براندازي ايفا کردند ظرفيت بصيرتي آنان بهويژه در خانوادهها مانع از سرايت شکافهاي سياسي به فروپاشي اجتماعي شد اين نقش در سالهاي بعد بهويژه در فتنه مهسا ابعاد تازهاي يافت جايي که جنگ روايتها بدن زن را به ميدان تقابل سياسي بدل کرده بود در اين بزنگاه زنان انقلابي با بازتعريف هويت زن مسلمان ايراني اجازه ندادند روايتهاي تحميلي حقيقت اجتماعي را مصادره کند.
در دفاع مقدس دوازدهروزه و همچنين فتنههاي اخير بار ديگر اين واقعيت تکرار شد زنان نه فقط همراه مردان بلکه راهبر و راهبردساز بودند از توليد محتوا در فضاي مجازي تا مديريت هيجانات اجتماعي از روايتگري مقاومت تا حفظ پيوندهاي عاطفي جامعه زنان نقشي ايفا کردند که بدون آن انسجام ملي آسيبپذير ميشد.
نکته کليدي آن است که پايداري زنان در انقلاب اسلامي صرفاً فيزيکي يا احساسي نبوده بلکه بصيرتي هويتي و تمدني است زن انقلابي همزمان حامل عاطفه و عقلانيت است هم حافظ خانواده و هم پاسدار آرمان اين ترکيب همان ظرفيتي است که انقلاب اسلامي را از بسياري انقلابهاي کلاسيک جهان متمايز کرده است.
شايد بتوان گفت اگر مردان ديوارهاي انقلاباند زنان پي آن هستند ديده نميشوند اما اگر ترک بردارند هيچ ديواري پابرجا نميماند و تاريخ بارها نشان داده است که اين پي هنوز محکم است.
منايع:
[1] صحيفه امام ج ? ص ??? مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني(ره)
[2] افشار نرگس نقش زنان در دفاع مقدس تهران مرکز اسناد انقلاب اسلامي ????
[3] رفيعي فاطمه زن هويت و جنگ روايتها در فتنههاي معاصر فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامي شماره ?? ????
[4] داودي محمدرضا انقلاب اسلامي و الگوي مشارکت اجتماعي زنان قم پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي ????
بازگشت به ابتدای صفحه