خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - در دنياي معاصر، اينترنت ديگر صرفاً يک ابزار ارتباطي يا وسيله‌اي براي سرگرمي نيست، بلکه به‌عنوان يک زيرساخت حياتي براي عملکرد شناختي، عاطفي و اقتصادي انسان مدرن عمل مي‌کند.
وقتي اين پيوند ساختاري به‌طور ناگهاني و قهري قطع مي‌شود، پديده‌اي شکل مي‌گيرد که پژوهشگران آن را «استرس انزواي ديجيتال» يا «اضطراب قطع اتصال» مي‌نامند.
اين وضعيت فراتر از يک اختلال ساده در زندگي روزمره است و به‌عنوان يک بحران رواني عميق توصيف مي‌شود که ممکن است منجر به بروز علائم افسردگي حاد، اضطراب فراگير و تروماهاي جمعي پايدار شود.
روان‌شناختي استرس انزواي ديجيتال
استرس ناشي از دوري از فضاي ديجيتال در جوامعي که «با فرهنگ هميشه متصل» عجين شده‌اند، شباهت‌هاي زيادي به اعتياد به مواد مخدر دارد. طبق گزارش‌هاي علمي منتشر شده منابع معتبر پژوهشي، قطع ناگهاني دسترسي به اينترنت، منجر به بروز واکنش‌هاي بيولوژيکي و رواني مي‌شود که در آن فرد حس مي‌کند که بخشي از هويت يا توانايي‌هاي عملکردي‌اش را از دست داده است.
براي درک عمق استرس انزواي ديجيتال، بايد به محرک‌هاي دلبستگي انسان به اينترنت توجه کرد. مدل ACE توضيح مي‌دهد که چرا افراد در فضاي مجازي به دنبال آرامش مي‌گردند. وقتي اين مسير فرار توسط «کليد قطع‌کننده» مسدود مي‌شود، فرد با واقعيتي دردناک و بدون مکانيسم دفاعي هميشگي‌اش روبرو مي‌گردد که منجر به تحريک‌پذيري شديد، حالت تدافعي و ناتواني در تنظيم هيجاناتش خواهد شد.
در مطالعه‌اي که در بريتانيا انجام شده، مشخص شد که «نوموفوبيا» يعني ترس از نبودن تلفن همراه، در ميان ?? درصد از کاربران مشاهده شده است. اين اضطراب در زمان قطع کامل اينترنت به يک «فشار ديجيتال» تبديل مي‌شود که با کاهش توانايي تفکر تحليلي و افزايش احساس درماندگي همراه است.
در يکي از مقالات منتشر شده، قطع اينترنت به «درد عضو خيالي (Phantom limb pain) در مجروحان جنگي» تشبيه شده است. طبق اعلام دانشجوياني که در محيط‌هاي آزمايشي از فناوري دور شده‌اند، به طور ناخودآگاه به سمت جيب‌هاي خود مي‌روند يا لرزش‌هاي خيالي تلفن همراه را حس مي‌کنند.
اين عادت عصبي باعث مي‌شود که حتي با آگاهي از قطع بودن شبکه، مغز همچنان براي دريافت موج دوپامين ناشي از تعامل ديجيتال تلاش کرده و در صورت شکست، فرد دچار سرخوردگي و خشم عميق مي‌شود.
پيامدهاي قطع اينترنت براي گروه‌هاي مختلف
استرس انزواي ديجيتال در اين روزها بر اقشار و گروه‌هاي مختلف به عناوين مختلفي بازتاب پيدا کرده و اثر گذاشته است.
ايرانيان خارج از کشور
نکته جالب اينجاست که اين استرس تنها مربوط به مردم ساکن در ايران نيست و مرزهاي جغرافيايي را درنورديده و جامعه ايرانيان در کشورهاي ديگر را هم تحت تأثير قرار داده است.
عدم دسترسي به اعضاي خانواده ساکن ايران، منجر به بي‌خوابي و اضطراب در ميان ايرانيان خارج از کشور شده و به گفته روان‌شناسان، فراتر از ظرفيت طراحي شده روان انسان است.
محصلان و دانشجويان
انسداد اينترنت تاثيرات مخربي بر نهادهاي آموزشي و توسعه شناختي جوانان دارد. طبق گزارش منتشره در تايمز، قطع جريان اطلاعات در زمان‌هاي حساسي مثل فصل امتحانات، نوعي «سايکوز تحصيلي» ايجاد مي‌کند که با ترس از شکست و نابودي آينده گره خورده است.
به نحوي مي‌توان گفت که قطع کردن اينترنت حتي به بهانه جلوگيري از تقلب در امتحانات، نتيجه واقعي جهش در سطح اضطراب دانشجويان و اختلال در عملکردهاي شناختي است.
در اين شرايط دانشجوياني که براي تحقيق و هماهنگي به اينترنت متکي هستند، ناگهان خود را در بن‌بست اطلاعاتي مي‌بينند که منجر به احساس ناتواني و استرس مفرط مي‌شود. اين مانع تحصيلي، مشکل آموزشي نيست، بلکه يک حمله روان‌شناختي است که ممکن است منجر به سرخوردگي بلندمدت شود.
فرسايش شناختي و بار اضافي اطلاعات
انزواي ديجيتال طولاني‌مدت، زماني که با دوره‌هاي کوتاهي از اتصال مجدد همراه مي‌شود، به تکنواسترس و کاهش مهارت‌هاي تفکر انتقادي دامن مي‌زند.
تحقيقات نشان مي‌دهد که استفاده بيش از حد از اينترنت ممکن است به رشد شناختي کودکان آسيب برساند، اما حذف قهري اين ابزارها نه تنها اين اثر را معکوس نمي‌کند، بلکه لايه‌اي از تروما و انزواي اجتماعي را به آن مي‌افزايد.
مطالعه‌اي در مورد فشار «هميشه آنلاين بودن» در مقابل «قطع اجباري» نشان داد که فشار براي پاسخگويي فوري، حالتي از استرس مزمن با درجه پايين ايجاد مي‌کند. وقتي اتصال قطع مي‌شود، اين استرس از بين نمي‌رود، بلکه به «ترس از دست دادن» و ناتواني در تمرکز بر وظايف روزمره تبديل مي‌شود.
طبقه‌بندي سطوح استرس
نظرسنجي از بيش از ? هزار شرکت‌کننده در بنگلادش نشان داد که سطوح استرس از حداقل تا حد بسيار شديد متغير بود، که بخش قابل توجهي در دسته «بسيار شديد» در طول دوره قطع اينترنت قرار داشتند. استفاده از مدل‌هاي ماشين بردار پشتيبان (SVM) و تقويت گراديان شديد (XGBoost) به دقت بالايي (تا ??.?? درصد) در پيش‌بيني شدت افسردگي و اضطراب بر اساس پاسخ‌هاي رفتاري و عاطفي ثبت شده در زمان انسداد دست يافت.
اين يافته‌ها بر نياز مبرم به شناسايي زودهنگام و مداخلات ساختاريافته سلامت روان تاکيد مي‌کنند. بيش از ?? درصد از افراد در کشورهاي کم‌درآمد و متوسط از مراقبت‌هاي بهداشت روان مناسب برخوردار نيستند و ترس از دست دادن شغل يا پيوندهاي اجتماعي در طول قطع اينترنت، اين شکاف درماني را تشديد مي‌کند.
مقابله با آسيب‌هاي رواني ناشي از اين استرس
طبق توصيه متخصصان سلامت روان، کساني که استرس انزواي ديجيتال را تجربه مي‌کنند، بايد تمرکزشان را از «سم‌زدايي ديجيتال» به «انضباط ديجيتال» تغيير دهند. از جمله راهکارهاي توصيه شده مي‌توان به اين موارد اشاره کرد:
ايجاد مرزها:ايجاد مرزها و مناطق بدون تکنولوژي و اختصاص زمان‌هاي خاص براي مصرف اخبار مي‌تواند به جلوگيري از وضعيت «هميشه در دسترس بودن» که به اضطراب مزمن کمک مي‌کند، کمک نمايد.
ذهن‌آگاهي و آرامش: تنفس عميق، آرام‌سازي تدريجي عضلاني يا مديتيشن به تنظيم مجدد سيستم عصبي و مديريت جهش‌هاي فيزيولوژيکي استرس کمک مي‌کند.
ارتباط در دنياي واقعي:اولويت دادن به تعاملات چهره‌به‌چهره و ورزش بدني به عنوان پادزهري براي اضطراب ديجيتال عمل مي‌کند و اندورفين و اکسي‌توسين آزاد مي‌کند که با احساس تنهايي مقابله مي‌نمايد.
خبرآنلاين
انتهاي پيام/م