خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - گلستان-یکی از مهم‌ترین شاخص‌های جامعه‌ی تمدن‌ساز در بخش پایانی آیه ۵۴ سوره مائده، با عبارت یُجاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ لَا یَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ، ترسیم شده‌است. این ویژگی، تنها یک صفت اخلاقی فردی نیست؛ بلکه راهبرد مقاومت تمدنی در برابر جنگ روانی دشمنان است.
آیه ۵۴ سوره مائده، یکی از مهم‌ترین آیات قرآن در هندسه تمدن‌ساز قرآن کریم است. خداوند در این آیه، جامعه مؤمنان را از یک سو در معرض خطر ارتداد و ریزش‌ها قرار می‌دهد، و از سوی دیگر نوید رویش‌های تمدنی را می‌دهد: فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ [مائده: ۵۴]. در روایات معتبر، این قوم بر سلمان فارسی و هموطنانش (ایرانیان) تطبیق داده شده است؛ اما پرسش اساسی این است: شاخص‌های اصلی این قوم تمدن‌ساز چیست؟ آیه چهار ویژگی برمی‌شمارد که بخش نهایی آن یعنی جهاد فی سبیل الله و عدم خوف از ملامت ملامتگران، نقطه عطف این منظومه است.
بحث و بررسی، دوگانه جهاد و عدم خوف در فرآیند تمدن‌سازی حائز اهمیت است.
لذا جهاد فی سبیل الله؛ تلاش بی‌وقفه برای اقامه قسط است. البته یُجاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ صرفاً به معنای جنگ نظامی نیست. علامه طباطبایی در المیزان، جهاد را شامل هرگونه تلاش برای اعتلای کلمه الله و اقامه عدل می‌داند. در نگاه تمدنی، جهاد به معنای تلاش مستمر و خستگی‌ناپذیر برای ساختن تمدن اسلامی است. استفاده از فعل مضارع ُجاهِدُونَ نشان‌دهنده استمرار این تلاش در تمام عرصه‌های علمی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی است. جامعه تمدن‌ساز، جامعه‌ای است که جهاد را به مثابه سبک زندگی پذیرفته و از هرگونه رکود و سکون گریزان است.
و عبارت لَا یَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ؛ استراتژی مقابله با جنگ روانی است که یکی از عمیق‌ترین آموزه‌های روان‌شناختی اجتماعی قرآن است. رهبر معظم انقلاب در تفسیر این بخش از آیه می‌فرمایند: اگر تقوای سیاسی بود، آن‌وقت جنگ روانی دشمن اثر نمی‌کند. یکی از نمونه‌های جنگ روانی دشمن، همین "لَومَةَ لائِم" است. یک کسی یک کار خوبی را انجام می‌دهد، چهار نفر آدم ناباب به جانش می‌افتند که چرا این کار را انجام دادی؛ یک حرف خوبی می‌زند، دیگران او را تهدید می‌کنند که چرا حرف خوبی زدی... این "لا یَخافونَ لَومَةَ لائِم" که در قرآن آمده، پیغمبر اکرم اشاره کرد به جناب سلمان و فرمود [مراد از] قومِ این هستند.
از منظر تحلیل اجتماعی، لومَة لائمهمان جنگ روانی و تهدید نرمی است که دشمن برای فلج کردن اراده مؤمنان به کار می‌گیرد. این ملامت‌ها می‌تواند در قالب جملاتی دلسرد‌کننده و منفی ظاهر شود. شاخص قوم تمدن‌ساز این است که این ملامت‌ها نه تنها آنان را نمی‌ترساند؛ بلکه بر ایمانشان می‌افزاید.
پرسش اساسی این است: چرا این قوم از ملامت نمی‌ترسند؟ ریشه روان‌شناختی این پدیده در صدر آیه نهفته است: یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ. کسی که عاشق خداست و می‌داند خدا او را دوست دارد، محبت دیگران (و در مقابل، ملامت آنان) برایش بی‌اعتبار می‌شود. امام باقرعلیه السلام در تفسیر این آیه، مصداق آن را امیرالمؤمنین علی علیه السلام و شیعیانش معرفی می‌کنند. در جنگ خیبر، وقتی دیگر فرماندهان از هیبت دشمن سخن می‌گفتند و دل مردم را خالی می‌کردند، علی علیه السلام با همان عشق الهی به میدان رفت و پیروز شد. این، الگوی عملی عدم خوف از لومه لائم است.
نکته مهم در این آیه، وعده الهی برای جایگزینی و رویش‌هاست: فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ؛ خداوند به مؤمنان اطمینان می‌دهد، اگر عده‌ای مرتد شدند و از میدان خارج شدند، او گروهی بهتر و مقاوم‌تر جایگزین خواهد کرد. این یک قاعده تمدنی است: هیچ انحطاط و ریزشی نمی‌تواند جلودار اراده الهی برای پیش‌برد دین باشد.
تمدن اسلامی در فضای آکنده از ملامت و تهدید ساخته می‌شود. ملت ایران در انقلاب اسلامی و هشت سال دفاع مقدس، مصداق عینی این آیه بودند. امروز نیز در جنگ ترکیبی دشمن، نیازمند بازتولید همین ویژگی‌ها هستیم؛ لذا مسئولان باید تصمیمات خود را بر اساس محاسبات الهی بگیرند، نه بر اساس ملامت رسانه‌های دشمن، هنرمندان و فعالان فرهنگی؛ از موج تخریب و از دست دادن حامیان مالی نهراسند و بدانند پشتیبان آنان خداست، و افراد جامعه؛ در جمع‌های خانوادگی و دوستانه، وقتی همه از آینده سیاه‌نمایی می‌کنند، منبع آرامش باشند و یادآوری کنند که پشتیبان ما خداست.
آری؛ لَا یَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ؛ یعنی در معادله قدرت، ملامت ملامتگران هیچ وزنی ندارد، وقتی تو پشتیبانی چون خدا داری.
معصومه احمدیان علی آبادی