خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - به مجموعه سفارش‌ها و توصيه‌هايي که در متون اسلامي به حج گزار سفارش شده است تا پيش از اين سفر معنوي، در حين انجام مناسک حج و پس از آن، انجام دهد آداب حج گفته مي‌شود که برخي از اعمال، واجب و موجب قبولي حج فرد مي‌شوند و عده‌اي ديگر مستحب هستند.
اخلاص در نيت و خوشنودي پروردگار متعال در حج
نيت خالص در حج بسيار مهم است تا جايي که در يکي از آيات سوره مبارکه بقره آمده است: «وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ» «و حجّ و عمره را براي خدا به اتمام برسانيد.» و امام صادق (ع) فرمودند: «إِذَا حَجَ أَحَدُکُمْ فَلْيَخْتِمْ حَجَّهُ بِزِيَارَتِنَا لِأَنَّ ذَلِکَ مِنْ تَمَامِ الْحَج.» «زماني که يکي از شما به حج مشرّف شد، حجّ خود را با زيارت ما، به پايان برساند. زيرا تمام (و کامل‌بودن) حج، در آن است.» و همچنين، امام صادق (ع) فرمودند: «أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ يَعْنِي بِتَمَامِهِمَا أَدَاءَهُمَا وَ اتِّقَاءَ مَا يَتَّقِي الْمُحْرِمُ فِيهِمَا.» «منظور از اتمام حج، انجام‌دادن اعمال آن و پرهيز از آن چيزي است که شخص محرم در حجّ و عمره، بايد از آن پرهيز کند.» و حج را دو نوع «حج براي خداوند» و «حج براي مردم» تقسيم کرده و فرموده اند پاداش حج براي خداوند را پروردگار متعال و پاداش حج براي مردم را خود آن‌ها مي‌دهند.
حج گزار بايد در تمامي امور خود به پروردگار متعال توکل کند و در اين ميان، از هزينه و توشه سفر خود اطمينان داشته باشد و براي تأمين اين هزينه بايد بخشي از سود کار خود را کنار بگذارد تا در طول اين سفر معنوي خود به سختي نيفتد.
دعا و نماز در حج
يکي از آداب حج اين است که حج گزار به دعا و نيايش بپردازد و ياد خدا را فراموش نکند و روايات و توصيه‌هايي براي آن شده است؛ به طوري که امام ششم شيعيان، به حج گزاران توصيه کرده اند که ذکر فراوان به زبان جاري کنند و کم‌سخن بگويند.
هزينه سفر حج از راه مال حلال
نمازگزار بايد از مال حلالي که کسب کرده است براي اين سفر معنوي خود هزينه کند و پيش از اين که عزم سفر حج کند بايد حق الناس و ديوني که بر عهده دارد را ادا کندتا جايي که امام موسي کاظم (ع)، حج يکي از اصحاب خود را به دليل اين که حاجت و خواسته برادر مومن خود را برآورده نکرده بود غير قابل قبول دانستند.
امام پنجم شيعيان فرموده اند که خداوند مهربان، حج و عمره‌اي که از راه مال حرام باشند را نمي‌پذيرند و روايتي وجود دارد که اگر حج گزار با مال حرام، حج خود را به جا آورد و لبيک گويد، با تعبير «لا لبيک» و «لا سعديک» پاسخ داده مي‌شود؛ ولي اگر با مال حلال، حج خود را به جا آورد، با جملات «لبيک» و «سعديک» پاسخ داده مي‌شود.
حج گزار بايد براي حج شتاب کند
يکي ديگر از آداب حج اين است که حج گزار بايد در حج گزاري خود شتاب و عجله کند که شايد دليل آن بروز اتفاقاتي باشد که در جريان آمادگي براي اين سفر معنوي به وجود مي‌آيند.
نتراشيدن مو قبل از حج
يکي از آداب و مستحبات حج به ويژه براي مردان اين است که آن‌ها قبل از حج، مو‌هاي خود را بلند نگه دارند تا جايي که در روايات، تراشيدن موها، از يک ماه قبل از حج يا از ده روز پس از شوال يا از آغاز ذي الحجه نهي شده است.
در برخي از روايات نيز، علاوه بر بر مو‌هاي سر، کوتاه کردن موي ريش مردان هم منع شده است و بر اساس اين روايات، برخي از فقيهان، کوتاه کردن مو‌هاي سر را از آغاز ماه شوال تا پيش از حج مکروه دانسته اند.
پرهيز از گناه در حج
در آيه ??? سوره مبارکه بقره آمده است: «الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي الْحَجِّ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَي? وَاتَّقُونِ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ» «حجّ (واجب) در ماه‌هايي معيّن است، پس هر که در اين ماه‌ها حج مي‌گزارد بايست آن‌چه ميان زن و شوهر رواست ترک کند و کار ناروا (مانند دروغ و بدگويي) را ترک کند و مجادله نکند، و شما هر کار نيک کنيد خدا بر آن آگاه است و توشه (تقوا براي راه آخرت) برگيريد که بهترين توشه اين راه تقواست و از من پروا کنيد اي صاحبان عقل.» که در اين آيه مبارکه تأکيد شده است که حج گزار بايد از ارتکاب هرگونه گناه مثل دروغ، تفاخر، ناسزا و... دوري کند.
شروع حج از مکه به مدينه يا از مدينه به مکه
در روايتي از امام صادق (ع) نقل شده است که حضرت (ع)، آغاز سفر حج را از مدينه برتر دانسته اند و در حديثي ديگر بيان شده است که به حج گزار اختيار داده شده است که خودش انتخاب کند که از مکه يا مدينه سفر خود را آغاز کند. دليل اين که عده‌اي از فقيهان شيعه، توصيه به آغاز سفر حج از مدينه کرده اند اين است که مدينه محل احرام حضرت محمد (ص) بوده است. اما در اين ميان، برخي ديگر از فقيهان شيعه سفارش کرده اند که حج گزار سفر خود را از مکه شروع کند و سپس به مدينه برود.
اخلاق نيکو در حج
يکي ديگر از آداب حج، اخلاق نيکوست و امام رضا (ع)، حج گزاران را به فرو بردن خشم، کم سخن گفتن و پرهيز از مجادله سفارش کرده‌اند و امام صادق (ع) حج گزاران را به خلق و خوي نيک با همراهان خود در سفر حج توصيه کرده اند.
گفته شده است که حضرت محمد (ص)، در يکي از سفر‌هاي حج، افراد بداخلاق را از همراه شدن با کاروان نهي کرند.
شريک کردن ديگران در ثواب سفر حج
يکي از آدابي که براي حج برشمرده شده اين است که حج گزار، افراد ديگر را در حج استحبابي يا اعمالي مثل طواف شريک کند. چون شريک کردن ديگران در حج يا در طواف مستحبي، علاوه بر پاداش حج کامل براي ديگران، داراي پاداش اضافه براي حج‌گزار به خاطر صله رحم او با خويشاوندانش است. حتي اگر اين افراد هزار نفر يا بيشتر باشند يا حتي اگر در صورت فراموشي، در پايان حج، ديگران را در حج خود شريک کند.
سوغات سفر حج
يکي ديگر از آداب حج، خريد سوغات براي ديگران به ويژه خانواده و خويشاوندان است و در روايتي از امام صادق (ع) نقل شده است که هديه حج از هزينه حج دانسته شده است.
حتي گفته شده است که آوردن آب زمزم از سفر حج و هديه دادن آن به ديگران مستحب است.
انجام دوباره حج
يکي از آداب حج اين است که حج‌گزار پس از تمام کردن حج خود، عزم بازگشت داشته باشد و از خداوند مهربان طلب انجام دوباره حج کند و نداشتن چنين نيتي مکروه است.
در روايتي از حضرت محمد (ص) و امام صادق (ع) آمده است که عزم بر بازگشت به حج، سبب افزايش عمر حج گزار دانسته شده است و در احاديثي ديگر، نداشتن اين نيت، سبب نزديک شدن اجل و عذاب شمرده شده است.
وداع با کعبه
يکي از آداب حج که مستحب است وداع با کعبه پس از انجام اعمال حج و عمره و هنگام خروج از مکه است.
باشگاه خبرنگاران جوان
انتهاي پيام/ن