خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - در همدان –زینب احمدی فعال فرهنگی و رسانه به مناسبت 8 مارس در یادداشتی نوشت :بحث جایگاه زن، تنها یک مسئله اجتماعی نیست؛ ریشه در نوع نگاه هر مکتب به «انسان» دارد. اگر انسان را موجودی صاحب کرامت ذاتی بدانیم، تصویر زن نیز بر همان اساس شکل می‌گیرد. اما اگر ارزش انسان در چارچوب سود، جذابیت و جلب توجه تعریف شود، تصویر زن نیز به همان سمت خواهد رفت.
در بسیاری از تولیدات رسانه‌ای غربی، حضور زن بسیار پررنگ است. چهره زن در تبلیغات، فیلم‌ها و فضای مجازی همواره در معرض دید قرار دارد. با این حال، این پررنگی لزوماً به معنای درک شخصیت واقعی او نیست. آنچه برجسته می‌شود بیشتر ظاهر، جذابیت و توانایی جلب نگاه است، نه اندیشه، ایمان و نقش تربیتی و اجتماعی او. به همین دلیل می‌توان گفت زن در این فضاها بسیار دیده می‌شود، اما کمتر به‌عنوان یک انسان کامل فهم می‌شود.
این نوع نگاه، بی‌ارتباط با ساختار اقتصادی جوامع غربی نیست. از زمان انقلاب صنعتی که زنان به عنوان نیروی کار ارزان وارد کارخانه‌ها شدند، تا امروز که تصویر آنان در چرخه تبلیغات و سرگرمی به‌کار گرفته می‌شود، نوعی بهره‌برداری اقتصادی از حضور زن شکل گرفته است. ارزش‌گذاری اغلب بر اساس میزان اثرگذاری ظاهری انجام می‌شود و این مسئله به‌تدریج هویت زن را به ظاهر او تقلیل می‌دهد.
در مقابل، نگاه اسلام از نقطه‌ای متفاوت آغاز می‌شود. قرآن کریم معیار برتری را نه جنسیت، بلکه تقوا معرفی می‌کند:
«إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ».
بر اساس این اصل، زن و مرد هر دو مخاطب تکلیف الهی و برخوردار از کرامت انسانی‌اند.
در سیره پیامبر اکرم صلی‌الله علیه وآله نیز این نگاه به‌روشنی دیده می‌شود. آن حضرت فرمودند:
«خَیرُکُم خَیرُکُم لِنِسائِکُم وَ بَناتِکُم»؛
بهترین شما کسانی هستند که برای زنان و دختران خود بهترین باشند.
این بیان، نشان می‌دهد که معیار فضیلت در جامعه اسلامی، نحوه تکریم و رعایت حقوق زنان است.
در منطق اسلامی، زن پیش از آنکه موضوع نمایش باشد، انسانِ مسئول و صاحب حق است. او می‌تواند در عرصه‌های علمی، اجتماعی و فرهنگی نقش‌آفرینی کند، اما ارزش او وابسته به جلب نگاه دیگران نیست. حتی مسئله حجاب نیز در همین چارچوب معنا می‌یابد؛ نه به‌عنوان حذف زن از جامعه، بلکه به‌عنوان جلوگیری از تقلیل هویت او به ظاهر و بدن.
تفاوت این دو نگاه در یک جمله خلاصه می‌شود:
در برخی ساختارهای رسانه‌ای غرب، زن بیش از هر زمان دیگری دیده می‌شود؛ اما در نگاه اسلامی، زن پیش از دیده شدن، فهم می‌شود و کرامت او محور قرار می‌گیرد.
مسئله زن را نمی‌توان صرفاً با شاخص‌های ظاهری سنجید. اگر معیار ارزش، میزان دیده‌شدن باشد، طبیعی است که ظاهر بر شخصیت غلبه کند. اما اگر معیار، کرامت انسانی و تقرب الهی باشد، نگاه جامعه نیز تغییر خواهد کرد.
اسلام با قرار دادن تقوا به‌عنوان ملاک برتری و با تأکید بر تکریم زنان در کلام و سیره پیامبر اکرم صلی‌الله علیه وآله، چارچوبی ارائه می‌دهد که در آن زن نه ابزار است و نه حاشیه‌نشین؛ بلکه محور تربیت، رشد و تعالی جامعه است. در این نگاه، زن پیش از آنکه در معرض دید قرار گیرد، در جایگاه انسانِ صاحب کرامت فهم می‌شود.
امروز در میانه تحولات فرهنگی گسترده، بازخوانی این مبنا ضروری است. اگر جامعه اسلامی بخواهد از آسیب‌های کالایی‌سازی و تقلیل هویت زن جلوگیری کند، باید در عرصه فرهنگ و رسانه، تصویر زنی را تقویت کند که ارزش او به ایمان، عقلانیت، نقش تربیتی و مسئولیت اجتماعی او بازمی‌گردد، نه به میزان جلب نگاه‌ها.
در نهایت، تفاوت دو رویکرد در یک نقطه آشکار می‌شود:
آیا زن را برای دیده شدن می‌خواهیم، یا برای فهم شدن؟
پاسخ به این پرسش، نه‌تنها جایگاه زن، بلکه مسیر آینده خانواده و فرهنگ را تعیین خواهد کرد.
زینب احمدی فعال فرهنگی ورسانه