خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - روز گذشته علي صالح‌آبادي، رييس بانک مرکزي و سيد احسان خاندوزي، وزير اقتصاد و دارايي با حضور در مجلس از عملکرد خود نسبت به وضع موجود در بازار ارز دفاع کردند و افزايش نرخ سود بانکي را براي مديريت اين بازار و همچنين تسريع در تصويب قانون ماليات بر عايدي سرمايه براي کمرنگ کردن رفتارهاي سفته‌بازانه در بازار سکه و ارز را موثر مطرح کردند اما در حالي که علي صالح‌آبادي دلايل افزايش نرخ ارز را در افزايش دستمزد کارگران و ناآرامي‌ها تقويت دلار مي‌داند، برخي نمايندگان اين دلايل را خنده‌دار دانسته و عوامل اصلي را در کاهش ارزش پول ملي تورم ناشي از کسري بودجه، ساختار بودجه و ناترازي بودجه اعلام کردند.
اسکناس دلار بازار آزاد در ادامه روند صعودي دو هفته اخير خود ديروز براي اولين‌بار به ?? هزار تومان رسيد. در همين حال اختلاف بيش از ? هزار توماني دلار با کارت ملي و آزاد سودي بالغ بر ? ميليون تومان براي خريداران دارد. با توجه به فضاي شکل‌گرفته مقابل صرافي‌ها و سوءاستفاده دلالان از اين وضعيت، مشخص نيست که اين پول‌ها به جيب چه کساني مي‌رود و بانک مرکزي چه ابزاري براي جلوگيري از آن دارد؟ 
نمايندگان مجلس در مورد نرخ دلار  چه گفتند؟
در جلسه علني روز گذشته مجلس، نمايندگان دفاع مسوولان بازار ارز از وضعيت به وجود آمده را نپذيرفتند به گونه‌اي که در اين جلسه عليرضا سليمي، عضو هيات‌رييسه مجلس اعلام کرد: در حال حاضر هفت نوع نرخ ارز در بازار است که در هيچ جايي از دنيا شاهد اين همه تنوع در قيمت دلار نيستيم.
علاوه بر اين، يکي ديگر از انتقادات مطرح‌شده، تفاوت نرخ دلار در سامانه نيما و بازار آزاد بود که علي بابايي کارنامي، عضو کميسيون اجتماعي مجلس در اين رابطه گفت: تفاوت نرخ دلار در سامانه نيما و بازار آزاد، همان شکافي است که در گذشته درباره نرخ ارز ???? توماني و نرخ ارز آزاد وجود داشت. کاظم دلخوش، نماينده مردم صومعه‌سرا در مجلس نيز در اين زمينه تصريح کرد: همه کالاها با افزايش نرخ ارز يک‌شبه گران مي‌شوند، هر انسان عاقلي در چنين وضعيتي به دنبال تبديل سرمايه خود و حفظ ارزش آن است.
رشدهاي بي‌سابقه دلار به دليل نرخ تورم بالاست
وحيد شقاقي شهري، اقتصاددان و رييس دانشکده اقتصاد دانشگاه خوارزمي در خصوص وضعيت به وجود آمده در بازار ارز بر اين باور است که اين رشدهاي بي‌سابقه در قيمت دلار به دليل تورم‌هاي بالا در کشور است و اصلي‌ترين متغيري هم که قيمت ارز را در اقتصاد ايران تعيين مي‌کند نرخ تورم است. او در ادامه به «اعتماد» گفت: در هفته‌هاي اخير نيز اعلام شد که تورم امسال حدود ?? درصد بوده و از سوي ديگر نااطميناني‌هاي اقتصادي نيز تشديد شده است و اين دو عامل در کنار يکديگر باعث افزايش قيمت ارز شده و متاسفانه بانک مرکزي نيز در اين مدت تعلل داشته اين در حالي است که بايد سريع‌تر تصميم خود را در مورد انتشار اوراق گواهي مي‌گرفت و اين در حالي است که بانک مرکزي روز شنبه ? دي‌ماه و پس از افزايش نرخ دلار و رسيدن آن به کانال ?? هزار تومان، نرخ سود اوراق گواهي يکساله را ?? درصد اعلام کرد و به بانک‌ها اجازه آن را داد تا اين اوراق گواهي سپرده را منتشر کنند.
دو ايراد تصميم اخير بانک مرکزي چيست؟
اين کارشناس اقتصادي گفت: انتشار اين اوراق مي‌تواند از خروج منابع مالي از سيستم بانکي جلوگيري کند اما مساله اين است که دو ايراد در اين تصميم وجود دارد اول اينکه اگر بانک مرکزي به دنبال افزايش نرخ سود و در پي آن بود تا با ابزار نرخ بهره از رشد تورم جلوگيري کند بايد سريع‌تر اين موضوع را آغاز مي‌کرد و بدون هيچ تعللي اين کار را انجام مي‌داد تا قيمت دلار مهار شود نه اينکه قيمت دلار ارقام بالايي را به ثبت برساند و اين تعلل بانک مرکزي يک نقطه ضعف براي اين بانک محسوب مي‌شود و موضوع بعدي اينکه استفاده از اين ابزار (تعيين نرخ سود اوراق گواهي يکساله ??درصد) راهبرد درستي نيست.
او ادامه داد: هر چند افزايش نرخ سود موجب تبعات منفي در اقتصاد مي‌شود و با توجه به ساختارهاي بيمار نظام اقتصادي و بانکي اين ابزار نرخ سود مانند ديگر کشورهاي دنيا کارايي لازم را ندارد و ممکن است موجب تشديد رکود و لطمه در بازار سرمايه شود و تبعات منفي ديگري را به دنبال دارد اما اگر مسوولان به دنبال اين ابزار بودند بايد در زمان مناسب آن، اين اقدام را انجام مي‌دادند ضمن آنکه بايد با برنامه انجام مي‌شد.
تجربه روسيه و امريکا در ابزار نرخ بهره  چه بود؟
شقاقي شهري با بيان اينکه در دنيا دو نوع استراتژي براي ابزار نرخ بهره بانکي وجود دارد، گفت: يک استراتژي مربوط به بانک مرکزي روسيه بود که زمان اعمال تحريم‌ها بر اين کشور و زماني که ارزش روبل افت کرد رييس بانک مرکزي روسيه به سرعت يک شوک بزرگ به اقتصاد وارد کرد و نرخ بهره بانکي را از ? درصد به ?? درصد افزايش داد يعني بيش از ??? درصد و با اين شوک بزرگ عملا توانست نرخ تورم را کنترل کند و اجازه تشديد افت بيشتر پول ملي‌شان را نداد و زماني که اين ابزار اثر خود را گذاشت و شرايط عادي شد به تدريج نرخ بهره را کاهش داد و مجددا به سطح قبلي ? درصد برگرداند.
اين اقتصاددان در ادامه تصريح کرد: در مقابل اين استراتژي بانک مرکزي روسيه، استراتژي امريکا است که افزايش تدريجي نرخ بهره بانکي را در پيش گرفت و «جروم پاول»، رييس فدرال رزرو امريکا براي کنترل نرخ تورم به تدريج نرخ بهره بانکي را افزايش داد و در ? ماهه اخير نرخ بهره بانکي را از نيم درصد به بيش از ? درصد رساند و از ماه گذشته نيز اثرات مثبت افزايش نرخ بهره بانکي در کنترل تورم و اقتصاد امريکا آشکار شد. او افزود: البته اين دو استراتژي با هم متفاوت بود چرا که استراتژي امريکا افزايش تدريجي نرخ بهره بود در حالي که استراتژي روسيه استفاده از يک شوک بزرگ در اقتصاد بود و هر دو هم با برنامه و بهنگام دست به اين اقدام زدند و راهبردها هم مشخص بودند.
بازار سرمايه داراي ضعف ساختاري است
شقاقي شهري خاطرنشان کرد: زماني که اين تصميمات را در کشورهاي ديگر با تصميم بانک مرکزي ايران مقايسه مي‌کنيم، مي‌بينيم که بانک مرکزي ما داراي برنامه و راهبرد مشخصي نبوده يا اينکه نبايد از اين ابزار استفاده مي‌کرد و از ديگر ابزارها بهره برده مي‌شد مانند تجهيز بازار سرمايه براي جذب نقدينگي تا اينکه سرمايه‌گذاري بلندمدت در اين بازار توجيه داشته باشد و مردم براي خريد سهام علاقه‌مند باشند اين در حالي است که بازار سرمايه ايران در شرايط کنوني بيشتر حالت نوسان‌گيري و کوتاه‌مدت دارد و به دليل ضعف در ساختار براي سرمايه‌گذاري بلندمدت تجهيز نشده است.
اين کارشناس اقتصادي در ادامه افزود: اگر اصرار بر اين است که از ابزار نرخ بهره استفاده شود بايد با برنامه و راهبرد مشخص انجام شود و به موقع هم انجام مي‌شد و با ادله و منطق هم انجام مي‌شد يا از استراتژي روسيه استفاده مي‌شد يا با استراتژي امريکا انجام مي‌گرفت که دو استراتژي متفاوت هستند اما عملا اين اقدام بانک مرکزي کشور نشان‌دهنده تعلل اوست و اينکه از راهکارهاي ديگر کنترل نرخ دلار هم استفاده نشده است.
اقدام ديرهنگام بانک مرکزي  براي کنترل نرخ ارز
او افزود: تنها زماني که نرخ دلار به کانال ?? هزار تومان رسيد بانک مرکزي به فکر بهره‌گيري از ابزار نرخ سود افتاد ضمن آنکه برنامه مشخصي هم براي اين موضوع ندارد اينکه ? درصد به نرخ سود اضافه شده و اوراق گواهي ?? درصدي يکساله منتشر شده اقدام بدي نيست اما امروز مي‌بينيم که اين افزايش ? درصدي هم آنچنان مقبوليت و جذابيتي ندارد و عملا مشوقي براي جذب نقدينگي نبوده است.
شقاقي شهري خاطرنشان کرد: بانک مرکزي بايد اعلام کند اگر به دنبال يک شوک بزرگ در اقتصاد است دليل آن را بگويد و اگر به دنبال يک شوک تدريجي هم هست دليل آن را اعلام کند. چرا که هر دو نيازمند ادله است و با ساختارهاي اقتصادي ايران نيز بايد مطابقت داشته باشد. اما متاسفانه آنچه مشخص است راهبرد مشخصي براي استفاده از ابزار نرخ بهره وجود ندارد و اين ضعف در بانک مرکزي مشهود است و مانند نوش‌دارويي پس از مرگ سهراب شده است.
اين اقتصاددان در مورد ذخاير ارزي کشور خاطرنشان کرد: رييس کل بانک مرکزي امروز از مناسب بودن ذخاير ارزي کشور سخن مي‌گويد اما آقاي همتي نيز در دولت قبل همين موضوع را عنوان مي‌کرد که وضعيت ذخاير ارزي کشور مناسب است. فارغ از اينکه وضعيت ذخاير ارزي به چه شکل است. بانک مرکزي براي مديريت نرخ دلار و براي مديريت نظام ارزي کشور که نظامي شناور و مديريت شده است، بايد راهبردي مشخص تعيين مي‌کرد زيرا بدون برنامه و راهبرد نرخ دلار باز هم افزايش مي‌يابد و امروز به اجبار از ابزار نرخ بهره استفاده شده که آن نيز تبعات منفي خود را دارد.
با اقتصاددان‌ها مشورت کنيد
او افزود: توصيه بنده اين است که براي استفاده از اين ابزار راهبرد و برنامه مدوني تدوين شود هر چند امروز هم به لحاظ زماني دير شده و قيمت دلاراز ?? هزار تومان دو ماه گذشته به بيش از ?? هزار تومان رسيده است اما باز هم غنيمت است.
شقاقي شهري تصريح کرد: اگر بانک مرکزي عزم خود را جزم کرده تا قيمت دلار را کنترل کند نيازمند يک راهبرد مشخص براي ادامه راه است و در اين راهبرد هم از اقتصاددان‌ها مشورت بگيرد تا بتواند آن را طراحي کند مانند همه جاي دنيا (روسيه و امريکا و اروپا) که برنامه‌ها و راهبردهاي‌شان مشخص است. او افزود: پيشنهاد بنده اين است که براي استفاده از ابزار نرخ بهره براي سرمايه‌گذاري يکساله ?? درصد و براي سرمايه‌گذاري دوساله ?? درصد و سرمايه‌گذاري سه‌ساله به بالا را تا ?? درصد در نظر گيرند تا لااقل يک شوکي به اقتصاد وارد شود تا اين ابزار بتواند اثر خود را در تخليه قيمت دلار بگذارد که با توجه به تورم ?? درصدي اين سناريو مي‌تواند اين ابزار را براي کنترل قيمت دلار و ساير بازارهاي دارايي اثربخش‌تر کند.
اعتماد
انتهاي پيام/م